środa, 25 stycznia 2017

Marimekko. Ikona fińskiej mody

34. edycja W 80 blogów dookoła świata przygląda się strojom z różnych zakątków globu. Ja zapraszam do zerknięcia w fińskie szafy, gdzie na pewno znajdzie się coś znanej marki Marimekko :) 

MARIMEKKO (dosł. sukienka Mari) powstała z przedsiębiorstwa tekstylnego Printex, którym opiekowali się Armi i Viljo Ratia. Produkowali oni dekoracyjne tkaniny stosowane w ubiorach i urządzaniu wnętrz. Początkowo Marimekko projektowało konfekcje damskie, z czasem słynne desenie znalazły się także na tapetach i przedmiotach codziennych. Główną cechą wyrobów Marimekko są graficzne wzory, zwykle kolorowe i fantazyjne. Wzory te często nie są idealnie proste, a zachowane lekkie krzywizny i niedociągnięcia nadają im autentyzmu i szczególnego wyrazu.

Unikko // NordicDesign

Jednym z najbardziej znanych motywów powstałych pod szyldem Marimekko jest wzór o nazwie Unikko (mak). Ten stworzony w 1964 roku przez Maiję Isolę mak cieszy się popularnością po dziś dzień. Występuje nie tylko na ubraniach, tekstyliach, ale także ozdabia zastawy stołowe, torebki, dodatki i inne zwykłe przedmioty. Isola w swoich wzorach inspirowała się przyrodą, ale także sztuką ludową, zwłaszcza karelską.
Wśród wzorów tej marki popularne są także bardziej „ascetyczne” desenie. Klasyczne Jokapoika (każdy chłopiec), cienkie pionowe linie po raz pierwszy pojawiły się na męskich koszulach zaprojektowanych przez Vuokko Nurmesniemi w 1956 roku, która tworzyła także tradycyjne fińskie dywany ryijy; Tasaraita przeznaczone do noszenia na co dzień z jeansami przez Annikę Rimalę w 1968 roku to bluzki w białe paski na czerwonym lub niebieskim. Wzory te stały się inspiracjami dla współczesnych projektów, na przykład dla tych autorstwa Kriistiny Isoli (autorka tworzy wielokolorowe pionowe paseczki utrzymane w różnych kolorystykach).

Od lewej: Unikko, Jokapoika, Tasaraita // marimekko.com
Fasony strojów damskich są zwykle luźne, workowate, ale wciąż eleganckie. Swego czasu traktowane były jako symbol równouprawnienia kobiet i cieszyły się popularnością zwłaszcza wśród feministek. Proste kroje dopełniane są graficznymi wzorami – z jednej strony zupełnie minimalistycznymi, jak pasiaste desenie, monochromatyczne grafiki, z drugiej bardziej zawiłymi rysunkami, często zestawionymi z ciekawie dobraną paletą barw (na przykład w połączeniu brązu z turkusem). Warto nadmienić, że konkretne wzory pojawiają się w kilku wariantach kolorystycznych, co podkreśla ich uniwersalną cechę i sprawia, że łatwo odnaleźć dla nich nowe zastosowania i można je dowolnie ze sobą łączyć. Poza tym, wzory Marimekko pojawiają się nie tylko na tekstyliach, ale także akcesoriach oraz innych przedmiotach - np. tapetach czy zastawach stołowych.

Wchodząc na rynek Marimekko swoimi odważnymi wzorami ożywiały szarą, powojenną rzeczywistość. Zmieniał się styl życia, a w raz z nim zmieniali się ludzie, który chętniej dekorowali swoje mieszkania optymistycznymi akcentami zaprojektowanymi przez Isolę, Nurmesniemi i całą resztę innych zdolnych artystów. Marimekko do dziś koloruje ponurą przez większość roku Finlandię, ale nie tylko, ponieważ bardzo szybko udało się zdobyć mu popularność poza ojczyzną. Ich wyroby znajdują fanów na całym świecie. Zdumiewającym faktem jest to, że pierwsze wzory, powstałe jeszcze w latach pięćdziesiątych, są do dziś tak samo popularne i lubiane, co świadczy o ich ponadczasowości. 


* * * 



O strojach popularnych w innych krajach przeczytacie w artykułach pozostałych blogerów biorących udział w akcji W 80 blogów dookoła świata:

Austria
Viennese breakfast - Austriacy ubrani na ludowo - od święta i do biura

Chiny
Biały Mały Tajfun - Stroje ludowe Yunnańczyków 

Francja:
Zabierz Swego Lwa - Culottes, pantalon (40)
Blog o Francji, Francuzach i języku francuskim - Porozmawiajmy o ciuchach
Demain viens avec ses parents!

Gruzja:
Gruzja okiem nieobiektywnym - Gruzińskie stroje w różnych odsłonach

Hiszpania:
O fenomenie gospodarczym i modowym hiszpańskich marek odzieżowych

Japonia:
Japonia-info.pl - Kimono - garść ciekawostek

Kirgistan:
Kirgiski.pl - Tradycyjny strój kirgiski

Norwegia
Norwegolożka - Bunad - norweski strój narodowy
Patinorway - Stroje w Norwegii - Jak poznać Norwega?

Szwajcaria:
Szwajcarskie Blabliblu - Szwajcarska tradycyjna koszula z motywem szarotki alpejskiej a ksenofobia

Turcja:
Turcja okiem nieobiektywnym - Tureckie stroje kiedyś i dziś

Włochy
Studia, parla, ama.  - Bądź jak Sofia Loren 
italia-nel-cuore - Włoski świat mody w męskim wydaniu 


wtorek, 24 stycznia 2017

Pistä viis!

Kuvaton to nie tylko taki fiński Kwejk, który przegląda się dla czystej rozrywki. Jeśli dobrze się przyjrzeć, to też źródło przydatne w nauce fińskiego i zbiór ciekawostek językowych. Ostatnio natrafiłam na tego uroczego pieska. Katsokaa, kuinka söpö pentu!  

// kuvaton.com
Przybij piątkę! to po fińsku np. Pistä viis!
* Pistää, jak na fiński czasownik przystało, ma mnóstwo znaczeń - m.in. szturchać, pchnąć, kłuć, ukłuć, wstrzyknąć.
* Viis to potoczna forma viisi, czyli 5.

Można też użyć słówka:
* ylävitonen/yläviis, które odpowiada angielskiemu high five. (Heitä) ylävitonen/yläviis!

poniedziałek, 26 grudnia 2016

Ennen vs. jälkeen

Święta, święta... i po świętach ;)

FB / I want to learn Finnish! (Haluan oppia suomea!!)
Ennen Joulua - przed Bożym Narodzeniem
Joulun jälkeen - po Bożym Narodzeniu.

Łatwo zapamiętać właściwie położenie tych słów. Przyimek ennen ("przed") zawsze łączy się z partitiivi i stoi przed dopełnieniem, zaś jälkeen (po) - z genetiivi i stoi za dopełnieniem.

Jälkeen może także łączyć się z sufiksami posesywnymi, np. w wyrażeniu sinun jälkeesi - za tobą!
Jälkeen to illatiivi wyrazu 'jälki' - ślad. 

'Sä jätät jäljen' - Zostawiasz ślad.

środa, 30 listopada 2016

Wydarzenia: Grudzień 2016

Szczegóły wydarzeń dostępne na stronach organizatorów po kliknięciu w obrazek :)



Poznań / Koło Sympatyków Finlandii POHJOLA


Gdańsk / UG - Skandynawistyka



Piła



Warszawa / Towarzystwo Polska-Finlanda


Zdjęcia promocyjne pochodzą ze stron organizatorów.

środa, 26 października 2016

Viikonpäivät - dni tygodnia


Mikä päivä tänään on? - Jaki jest dziś dzień tygodnia?

Viikonpäivät, czyli dni tygodnia:

MAANANTAI - w skrócie MA - poniedziałek
TIISTAI - TI - wtorek
KESKIVIIKKO - KE - środa
TORSTAI - TO - czwartek
PERJANTAI - PE - piątek
LAUANTAI - LA -sobota
SUNNUNTAI - SU - niedziela

Dni robocze to arkipäivät, a weekend - viikonloppu.

Viikko kestää maanantaista sunnuntaihin  - tydzień trwa od poniedziałku do niedzieli.
Teen sen maanantaina tai viikonloppuna. - zrobię to w poniedziałek lub w weekend.

Dni tygodnia w fińskich piosenkach 
(bo nie ma to jak nauka z piosenek właśnie (: )

(playlista z poniższymi piosenkami i nie tylko)

"Kuinka kuluu multa maanantai.."Kolmas Nainen - Maanantai 

"Hei, sillä laillahan se toimii / maanantai on paha päivä / tiistai ehkä vähän parempi / vähän parempi / ihan vähän parempi" Zen Cafe - Antaa Vituttaa

"Tahdon olla juovuksissa aina sekä maanantaina / tiistaina keskiviikkona ja torstaina" Eppu Normaali - Baarikärpänen

"Maapallo pyörii radallaan / ja mä laulan laa la la la la laa laa / Luojan kiitos on perjantai" Nikke Ankara - Perjantai 13.

"Lauantai, satasen lainaan ja juon sen / lauantai, satasen riittämään saan" Zen Cafe - Lauantai

"Tuolla itkee rannan raita surullista sunnuntaita. / Sunnuntaina sataa aina sade, kaiken vie." Ilkka Alanko - Sunnuntaina Sataa Aina

niedziela, 23 października 2016

Moc tkwi w sisu!



„Wytrzymałość, wiara we własne siły, zacięty upór, wytrzymałość oraz szaleńcza odwaga” [1]- to zwykle tymi określeniami definiuje się sisu. Cechy te tworzą, jak ujął to Jerzy Fonkowicz, „wielką siłę moralną" [2]. 
Sisu zdaje się pociągać za sobą kolejne cechy przypisywane Finom: bezpośredniość i prostotę (w dobrym tego słowa znaczeniu) [3], a to skutkuje w pragmatyzmie. Jedno z fińskich przysłów mówi, że jeśli nie ma się nic do powiedzenia, należy milczeć. Panujące stereotypy często określają Finów jako ludzi cichych i zdystansowanych. Zpewne jest w nim ziarnko prawdy, wszak milczenie, a raczej konieczność przebywania w ciszy, była niegdyś czymś zupełnie naturalnym. Obecnie gęstość zaludnienia w Finlandii wynosi kilkanaście osób na kilometr kwadratowy. Kiedyś liczba ta była jeszcze mniejsza. W czasach rozwoju Finlandii chłopi, stanowiący większość mieszkańców tego kraju, żyli w małych wsiach, z dala od większych skupisk, a domostwa dzieliły znaczne odległości. Bywało, że towarzyszem codzienności częściej stawała się przyroda, niż drugi człowiek. Poza tym trudny klimat Północy, przynoszący fale śmiertelnego mrozu, klęski i nieurodzaje, niezbyt sprzyjał rozwijaniu relacji międzyludzkich.

Tak napisał o tym Juhani Lehtonen:
„W dawnych czasach zaludnienie po obu stronach Zatoki Fińskiej było rzadkie, wsie nieliczne, a łączące je szlaki przez znaczną część roku nie do przebycia. Ludność bytowała na granicy przetrwania. Całą energię pochłaniała walka o utrzymanie się przy życiu i w cieple. W takich warunkach rozwijanie sztuki współżycia społecznego schodziło na dalszy plan: dni upływały na harówce w samotności lub w niewielkiej grupie w lesie, w polu czy w obejściu. Brakowało czasu na zbędne słowa, za to duch, sisu, rósł w siłę" [4].

W takich warunkach głównym zadaniem było walczyć o przetrwanie, co możliwe było tylko dzięki naprawdę ciężkiej pracy i dużej dozie wytrwałości. Stosunki międzyludzkie ograniczały się tylko do tych niezbędnych, a same kontakty były zapewne konkretne i rzeczowe - czy to przypadkiem nie odzwierciedla się także w samym języku fińskim, który bywa na tyle skondensowany, że to, co po polsku wyrazilibyśmy za pomocą kilku słów, Fin jest w stanie wyrazić używając jednego (na co dobrym przykładem jest już samo sisu ;-))?

Można powiedzieć, że sisu „napędza” Finów do działania i to dzięki niemu mogli (i nadal mogą) pokonać trudności, jakich dostarczał im zarówno srogi klimat Północy, jak i niegdyś burzliwa historia. Z drugiej strony to właśnie te czynniki, tak, jak sauna, hartowały fińskiego ducha. Fakt, postęp cywilizacyjny sprawił, że coraz łatwiej jest przetrwać wciąż srogie fińskie zimy, a samym Finom nie sposób odmówić otwartości i serdeczności, to sisu nadal jest tym fascynującym, godnym pozazdroszczenia, pierwiastkiem fińskiego ducha. 

[1] Fonkowicz Jerzy, „Helsińskie ABC,” Iskry, Warszawa 1971, s. 88. Także: Słowniki fińsko–polskie tłumaczą sisu jako upór, zaciętość i wytrwałość (Krawczykiewicz Antoni i Beata, Słownik minimum fińsko–polski polsko fiński, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990, s. 110), także jako usposobienie, charakter, a z dopełnieniem suomalainen (fiński) przekłada się sisu jako „fińską naturę” (Kudzinowski Czesław, Słownik fińsko–polski, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 1988, t. 2, s. 910). Podobnie rzecz ma się w przypadku słowników fińsko–angielskich, (np. WSOY Elektroninen sanakirja 6.0) sisu tłumaczone jest jako wytrwałość, wytrzymałość (stamina), odwaga (guts), duma (pride), charakter, temperament (temper). [2] Fonkowicz Jerzy, „O czym śpiewa kantele. Rzecz o Finlandii”, Nasza Księgarnia, Warszawa 1976, s. 43. [3] Fonkowicz Jerzy, "Helsińskie...", tamże[4] Lehtonen Juhani U. E., „Cechy narodowe Finów”, tłum. Mariola Gąsiorowska–Siudzińska, w: Czas kultury, nr 2/2008, s. 13.