środa, 30 listopada 2016

Wydarzenia: Grudzień 2016

Szczegóły wydarzeń dostępne na stronach organizatorów po kliknięciu w obrazek :)



Poznań / Koło Sympatyków Finlandii POHJOLA


Gdańsk / UG - Skandynawistyka



Piła



Warszawa / Towarzystwo Polska-Finlanda


Zdjęcia promocyjne pochodzą ze stron organizatorów.

środa, 26 października 2016

Viikonpäivät - dni tygodnia


Mikä päivä tänään on? - Jaki jest dziś dzień tygodnia?

Viikonpäivät, czyli dni tygodnia:

MAANANTAI - w skrócie MA - poniedziałek
TIISTAI - TI - wtorek
KESKIVIIKKO - KE - środa
TORSTAI - TO - czwartek
PERJANTAI - PE - piątek
LAUANTAI - LA -sobota
SUNNUNTAI - SU - niedziela

Dni robocze to arkipäivät, a weekend - viikonloppu.

Viikko kestää maanantaista sunnuntaihin  - tydzień trwa od poniedziałku do niedzieli.
Teen sen maanantaina tai viikonloppuna. - zrobię to w poniedziałek lub w weekend.

Dni tygodnia w fińskich piosenkach 
(bo nie ma to jak nauka z piosenek właśnie (: )

(playlista z poniższymi piosenkami i nie tylko)

"Kuinka kuluu multa maanantai.."Kolmas Nainen - Maanantai 

"Hei, sillä laillahan se toimii / maanantai on paha päivä / tiistai ehkä vähän parempi / vähän parempi / ihan vähän parempi" Zen Cafe - Antaa Vituttaa

"Tahdon olla juovuksissa aina sekä maanantaina / tiistaina keskiviikkona ja torstaina" Eppu Normaali - Baarikärpänen

"Maapallo pyörii radallaan / ja mä laulan laa la la la la laa laa / Luojan kiitos on perjantai" Nikke Ankara - Perjantai 13.

"Lauantai, satasen lainaan ja juon sen / lauantai, satasen riittämään saan" Zen Cafe - Lauantai

"Tuolla itkee rannan raita surullista sunnuntaita. / Sunnuntaina sataa aina sade, kaiken vie." Ilkka Alanko - Sunnuntaina Sataa Aina

niedziela, 23 października 2016

Moc tkwi w sisu!



„Wytrzymałość, wiara we własne siły, zacięty upór, wytrzymałość oraz szaleńcza odwaga” [1]- to zwykle tymi określeniami definiuje się sisu. Cechy te tworzą, jak ujął to Jerzy Fonkowicz, „wielką siłę moralną" [2]. 
Sisu zdaje się pociągać za sobą kolejne cechy przypisywane Finom: bezpośredniość i prostotę (w dobrym tego słowa znaczeniu) [3], a to skutkuje w pragmatyzmie. Jedno z fińskich przysłów mówi, że jeśli nie ma się nic do powiedzenia, należy milczeć. Panujące stereotypy często określają Finów jako ludzi cichych i zdystansowanych. Zpewne jest w nim ziarnko prawdy, wszak milczenie, a raczej konieczność przebywania w ciszy, była niegdyś czymś zupełnie naturalnym. Obecnie gęstość zaludnienia w Finlandii wynosi kilkanaście osób na kilometr kwadratowy. Kiedyś liczba ta była jeszcze mniejsza. W czasach rozwoju Finlandii chłopi, stanowiący większość mieszkańców tego kraju, żyli w małych wsiach, z dala od większych skupisk, a domostwa dzieliły znaczne odległości. Bywało, że towarzyszem codzienności częściej stawała się przyroda, niż drugi człowiek. Poza tym trudny klimat Północy, przynoszący fale śmiertelnego mrozu, klęski i nieurodzaje, niezbyt sprzyjał rozwijaniu relacji międzyludzkich.

Tak napisał o tym Juhani Lehtonen:
„W dawnych czasach zaludnienie po obu stronach Zatoki Fińskiej było rzadkie, wsie nieliczne, a łączące je szlaki przez znaczną część roku nie do przebycia. Ludność bytowała na granicy przetrwania. Całą energię pochłaniała walka o utrzymanie się przy życiu i w cieple. W takich warunkach rozwijanie sztuki współżycia społecznego schodziło na dalszy plan: dni upływały na harówce w samotności lub w niewielkiej grupie w lesie, w polu czy w obejściu. Brakowało czasu na zbędne słowa, za to duch, sisu, rósł w siłę" [4].

W takich warunkach głównym zadaniem było walczyć o przetrwanie, co możliwe było tylko dzięki naprawdę ciężkiej pracy i dużej dozie wytrwałości. Stosunki międzyludzkie ograniczały się tylko do tych niezbędnych, a same kontakty były zapewne konkretne i rzeczowe - czy to przypadkiem nie odzwierciedla się także w samym języku fińskim, który bywa na tyle skondensowany, że to, co po polsku wyrazilibyśmy za pomocą kilku słów, Fin jest w stanie wyrazić używając jednego (na co dobrym przykładem jest już samo sisu ;-))?

Można powiedzieć, że sisu „napędza” Finów do działania i to dzięki niemu mogli (i nadal mogą) pokonać trudności, jakich dostarczał im zarówno srogi klimat Północy, jak i niegdyś burzliwa historia. Z drugiej strony to właśnie te czynniki, tak, jak sauna, hartowały fińskiego ducha. Fakt, postęp cywilizacyjny sprawił, że coraz łatwiej jest przetrwać wciąż srogie fińskie zimy, a samym Finom nie sposób odmówić otwartości i serdeczności, to sisu nadal jest tym fascynującym, godnym pozazdroszczenia, pierwiastkiem fińskiego ducha. 

[1] Fonkowicz Jerzy, „Helsińskie ABC,” Iskry, Warszawa 1971, s. 88. Także: Słowniki fińsko–polskie tłumaczą sisu jako upór, zaciętość i wytrwałość (Krawczykiewicz Antoni i Beata, Słownik minimum fińsko–polski polsko fiński, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990, s. 110), także jako usposobienie, charakter, a z dopełnieniem suomalainen (fiński) przekłada się sisu jako „fińską naturę” (Kudzinowski Czesław, Słownik fińsko–polski, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 1988, t. 2, s. 910). Podobnie rzecz ma się w przypadku słowników fińsko–angielskich, (np. WSOY Elektroninen sanakirja 6.0) sisu tłumaczone jest jako wytrwałość, wytrzymałość (stamina), odwaga (guts), duma (pride), charakter, temperament (temper). [2] Fonkowicz Jerzy, „O czym śpiewa kantele. Rzecz o Finlandii”, Nasza Księgarnia, Warszawa 1976, s. 43. [3] Fonkowicz Jerzy, "Helsińskie...", tamże[4] Lehtonen Juhani U. E., „Cechy narodowe Finów”, tłum. Mariola Gąsiorowska–Siudzińska, w: Czas kultury, nr 2/2008, s. 13.

sobota, 25 czerwca 2016

Lomalle

Hei!

Właśnie rozpoczęły się wakacje, dla mnie też :) Chciałam Was uprzedzić o swojej dłuższej nieobecności. Na blogu będzie przerwa, ale jeśli złapię dostęp do Internetu, wpadnę na Facebooka lub wrzucę coś na instagrama.

Wracam za miesiąc. Przy okazji też Wam życzę udanego letniego wypoczynku :)


sobota, 11 czerwca 2016

Sauna!




saunoa - saunować (czasownik)
saunominen - saunowanie (rzeczownik)
löylyt - 'kąpiele' w saunie - saunowanie
jäähy - moment na ochłodzenie

savusauna - sauna dymna, z tradycyjnym piecem narzewanym drewnem
sähkösauna - sauna elektryczna, z nowoczenym piecem elektrycznym

löylyhuone - pokój parowy (tam, gdzie jest piec)
pesuhuone - pokój (np. z prysznicem) gdzie można się umyć przed, po i w trakcie saunowania 
pukuhuone - pokój do przebrania się

kiuas - piec 
lauteet - ławki
löyly - duch sauny, para wydobywająca się po zalaniu gorących kamieni wodą
löylykauha - drewniana łycha do nabierania wody
löylyvesi - woda przeznaczona do polewania gorących kamieni
pefletti - kawałek miękkiego materiału (np. z pianki albo papieru)  układany na ławkach w saunie, żeby na nim usiąść 
vihta/vasta - brzozowe witki używane do chłostania, aby m.in pobudzić krążenie

saunoja - korzystający z sauny
löylymies - zagorzały wielbiciel sauny
löylynlyömä - kolokwialnie głupi lub zwariowany (dosłownie taki, którego 'uderzyło' gorąco sauny)
saunatonttu - saunowy elf pilnujący, aby każdy się dobrze zachowywał się w saunie

lämmin ‎- lämpimämpi - lämpimin - ciepły, cieplejszy, najcieplejsz
kuuma - kuumempi - kuumin - gorący, gorętszy, najgorętszy
viileä ‎- viileämpi - viilein - chłodny, chłodniejszy, najchłodniejszy
kylmä - kylmempi - kylmin - zimny, zimniejszy, najzimniejszy

Kylmästä lämpimään, lämpimästa kylmään - z zimnego do ciepłego, z ciepłego do zimnego.

Pidätkö saunomisesta?