wtorek, 30 grudnia 2014

Onnellista uutta vuotta!

Moi!

Niedługo koniec starego i początek nowego. Wypada zrobić podsumowanie. Krótkie, bo krótkie, ale zawsze jakieś ;) 
Jestem tutaj, choć bardziej na FB, z Wami już od ponad roku! Dziękuję, że czytacie, komentujecie i że jest nas, Finolubnych, coraz więcej. W kwestii statystycznej, na FB jest Was prawie 400, a to jest 50. wpis na blogu.

W kwestii prywatnej, ten rok był, jeśli chodzi o natężenie fińskości, średni. Ani nie wyjechałam, ani Finlandia nie przyjechała do mnie, a ilość nauki języka w zastraszającym tempie malała z kwartału na kwartał. Mam nadzieję i o to się postaram, żeby ten 2015 był znacznie bardziej biało-niebieski. Niech będzie przefińsko, niech nawet zimą napada śnieg, a lato niech będzie ciepłe, wiecznie jasne i nieskończone.Oby fińskie słówka w końcu zaczęły się z czymś kojarzyć, a fińska gramatyka okazała swoje łagodniejsze oblicze.... ;) 

Tego życzę sobie i Wam! 



A na Nowy Rok prezent - skrócony kalendarz na rok 2015, poziomy lub pionowy, gotowy do wydruku.

[ poziomy ]


[ pionowy ]

poniedziałek, 17 listopada 2014

PFZ: Tsemppiä kokeisiin!


Tsemppiä - = powodzenia; dosłownie jest to partitiivi od tsemppi - (slang) duch walki, energia
kokeisiin - illatiivi l.mn. od koe - egzamin

Powodzenia na egzaminach! Bo dzisiaj Dzień Studenta, a niedługo sesja ;)

piątek, 14 listopada 2014

PFZ: Harmaa sumu peittää kaiken


Harmaa - szary/a
sumu - mgła
peittää - bezokolicznik i 3. osoba l.poj.; zakrywać
kaiken - genetiivi od kaikki - wszystko.

Szara mgła zakrywa wszystko (nawet Zielona Góra zrobiła się całkiem szara). Wers z piosenki Laine kerrallaan (co znaczy mniej więcej "jedna fala na raz") zespołu Sara. Hyvä biissi!


niedziela, 2 listopada 2014

PFZ: Osaan sanoa kymmenellä kielellä kiitos


Osaan - 1 os. l. poj. od czasownika osata - potrafić, umieć
sanoa - powiedzieć, mówić
kymmenellä - adessiivi od kymmenen - dziesięć
kielellä - adessiivi od kieli - język
kiitos - dziękuję


Osaan sanoa kymmenellä kielellä kiitos - Potrafię powiedzieć 'dziękuję' w dziesięciu językach, to wers utworu Rakkauden haudalla (Na grobie miłości) Juice'a Leskinena, nagranej po raz pierwszy przez Sakariego Kuosmanena (Sakariego możecie kojarzyć z filmów Kaurismäkiego, grał m.in. policjanta w "Człowieku bez przesłości"). Piosenka zyskała na popularności po tym, kiedy to w wersji Jonny Tervomaa znalazła się na ścieżce dźwiekowej do komedii Helmiä ja sikoja (Perły i wieprze) w 2003 roku. Swoją drogą, bardzo dobry film!

piątek, 10 października 2014

PFZ: Tykkäätkö kirjojen lukeisesta?


Tykkäätkö - 2 os. l. poj. od tykätä - lubić (j. potoczny) + sufiks pytający -kö
kirjojej - genetiivi w l. mn. od kirja - książka
lukemisesta - elatiivi od lukeminen - czytanie

Lubisz czytać książki?

P.S. 10 października to dzień Aleksisa Kiviego i Dzień Fińskiej Literatury. 

poniedziałek, 8 września 2014

PFZ#12: Opiskele ahkerasti!




Opiskele - tryb rozkazujący w l. poj. od czasownika opiskella - studiować, uczyć się = ucz się
ahkerasti - przysłówek od ahkera - pilny = pinie

Ucz się pilnie!

sobota, 6 września 2014

PFZ#11: Harmi, että uimahalli on nyt suljettu.


Harmi - szkoda
että -  że
uimahalli - basen 
on - 3 os. l. poj. od olla - być = jest
nyt - teraz
suljettu - zamknięty.

Szkoda, że basen jest teraz zamknięty.


sobota, 30 sierpnia 2014

Niespodzianka na osłodzenie początku roku szkolnego...

plan lekcji z fińskim kolażem :)


Do pobrania w formacie PDF tutaj.

PFZ#10: Kesäloma oli liian lyhyt!


Kesäloma - kesä = lato, loma = urlop; kesäloma = wakacje 
oli - 3 os. l. poj, czas przeszły od olla - być = był*
liian = zbyt
lyhyt = krótki/krótka

Wakacje były zbyt krótkie!

* oli = był(a); w j. fińskim "wakacje" są w liczbie pojedynczej.

wtorek, 26 sierpnia 2014

PFZ#9: Voitko opettaa minua jongleeraamaan kolmella pallolla?



Voitko - 2. os. l. poj. od czasownika voida - móc + sufiks pytający -ko = czy możesz
opettaa - uczyć, nauczyć
minua - partitiivi od minä - ja = mnie
jongleeraamaan - 3. infinitiivi od czasownika jongleerata - żonglować, w illatiivi = żonglowania
kolmella - adessiivi od kolme - trzy = trzema
pallolla - adessiivi od pallo - piłka = piłkami

Możesz nauczyć mnie żonglowania trzema piłkami? :D

Dla zainteresowanych tematem: pomocny gif.

niedziela, 24 sierpnia 2014

FAQ: podróż i pobyt

Jak z Polski dostać się do Finlandii?


Najszybciej - samolotem. Zależnie od miejsca wylotu, podróż trwa zaledwie kilka godzin. Możliwe trasy:


Inne opcje: 
  • samochód - przez Litwę, Łotwę i Estonię lub przez Danię/Szwecję i później ze Szwecji przeprawa promem do Finlandii.
  • promy - kiedyś kursowały na trasie Gdynia - Helsinki. Obecnie kursy są zawieszone. Można wybrać za to połączenie niebezpośrednie, tj. z Gdańska lub Gdynii dopłynąć promem do Szwecji, a stamtąd promem do Finlandii.
  • autokar - nie ma bezpośredniego połączenia z Finlandią, ale z Warszawy można pojechać autokarem do Tallina (cena od 150 zł), stamtąd tylko krótka przeprawa promem dzieli nas od Helsinek.

Chcę zostać w Finlandii kilka dni, ale jest za droga! Czy da się to zrobić i nie zbankrutować?


Oczywiście! Poniżej kilka przydatnych wskazówek.

NOCLEGI

Noclegi, jak i wszystko inne w Finlandii, są dość kosztowne. Najlepiej z góry odpuścić sobie hotele (tam cena za noc często przekracza 50 euro) i zacząć od hosteli. Nie trzeba bać się o standardy, bo te są w Finlandii dużo wyższe, niż w Polsce. Nawet przeciętny fiński hostel będzie posiadał dobre wyposażenie i schludny wygląd. Warto mieć ze sobą małą kłódkę, bowiem częstym zwyczajem jest udostępnianie gościom hostelowych skrytek, w których można coś schować. Skrytki zbyt przestronne nie są, ale można w nich schować kilka cenniejszych rzeczy, zwłaszcza,gdy nocujemy w pokoju wieloosobowym. Kłódki można też oczywiście kupić na miejscu w hostelu.

Ceny za nocleg w hostelu zależą od miasta, konkretnego obiektu, tego, czy bierzemy osobny pokój z łazienką, czy łóżko w pokoju wieloosobowym i wahają się od 15 euro - 40 euro. Popularne w Finlandii sieci hostelów to, m.in., cheapsleep.fi.  Najłatwiej znaleźć i zarezerwować miejsce w hostelach na stronie Fińskiego Stowarzyszenia Hosteli hihostels.fi

Inną opcją, znacznie tańszą, bo darmową, jest korzystanie z couchsurfingucouchsurfing.org. Wystarczy w konkretnym mieście znaleźć osobę, która oferuje kanapę, sofę bądź kawałek podłogi w swoim mieszkaniu.

Namiot też jest dobrą opcją, jeśli chcesz podróżować latem i masz na niego wystarczająco miejsca w swoim 'bagażu' oraz nie boisz się komarów.

Aleksi Stenberg / Wikipedia
Dodatkowo, w miejscach oddalonych nieco od cywilizacji możesz skorzystać z tzw. laavu. Są to proste drewniane "chatki" położone często w miejscach z pięknym widokiem. Często mają wydzielone bezpieczne miejsce, w których można rozpalać ogniska. Laavu zapewni dach nad głową, własny śpiwór będzie jednak niezbędny.

PODRÓŻ PO FINLANDII

Transport kolejowy do najtańszych nie należy, ale za to standard pociągów jest bardzo wysoki. Pociągi są zwykle punktualne, a o ewentualnych opóźnieniach pasażerowie dowiadują się na bieżąco. Ceny zależą głównie od dystansu i od tego, z jak dużym wyprzedzeniem rezerwuje się bilet. Na stronie fińskich kolei, vr.fi, można zarezerwować bilet, a co najważniejsze, natrafić na korzystne promocje.



Podróż autokarem czy autobusem dalekobieżnym to wydatek zbliżony do podróży pociągiem. Ceny bietów można sprawdzić i dokonać rezerwacji na stronie matkahuolto.fi. Warto skorzystać z oferty tańszego przewodnika - Onnibus oferuje bardzo korzystne ceny. Promocyjnie można kupić bilet już za kilka euro. Ważna informacja dla polskich studentów - polska legitymacja nie upoważnia do skorzystania ze zniżek na komunikację.

Jeśli się nie boisz i chcesz zaoszczędzić na podróży, jest też opcja najtańsza, autostop ;) Krótsze dystanse można pokonać rowerem (jeśli się taki na miejscu znajdzie). Rower to w Finlandii powszechny środek transportu. Ścieżki i drogi rowerowe są prawie wszędzie. Przyzwyczajeni do rowerzystów są także kierowcy aut, więc jednośladowi mogą się czuć tam bezpiecznie.

JEDZENIE I INNE WYDATKI


Drogie! Jeśli nie weźmiesz ze sobą polskiego prowiantu, najtaniej na miejscu zaopatrzysz się w fińskich Lidlach, choć i w rodzimych sieciach bywają także ciekawe promocje. Słodycze są bardzo drogie.

O dziwo, na mieście można zjeść w rozsądnej cenie. Mirielka podsunęła informację o Rax Buffet, gdzie płaci się raz, a można jeść ile się chce. Lunch (bez deseru) kosztuje 10 e, można się smacznie najeść do syta :) Rax Buffet to sieć lokali, które znajdują się w większych fińskich miastach.

Przed wyjazdem zaopatrz się w niezbędne leki, bo ich ceny w Finlandii są.... tak, koszmarnie wysokie. Tam się po prostu nie opłaca chorować. Kosmetyki też warto kupić w Polsce. Generalnie najlepiej przygotować się tak, by zakupy w Finlandii ograniczyć do niezbędnego minimum. 

WOLONTARIAT


Jeśli nie chcesz płacić za jedzenie i nocleg, dobrą opcją jest wybranie się do Finlandii na wolontariat. W zamian za wykonywanie prostej pracy, dostajesz możliwość pobycia w Finlandii i przeżycia całkiem fajnej przygody. W przypadku wolontariatu krótkoterminowego, tzw. work campu, który trwa zwykle 2 tygodnie, płacisz 'tylko' za dojazd do i z miejsca docelowego. W przypadku wolontariatu długoterminowego, podróż jest opłacana przez organizatorów. Wolontariat to nie tylko tani sposób na pobycie w Finlandii, poznania jej kultury i fińskiego życia od kuchni, ale też niezła okazja do poznania ludzi z różnych zakątków świata i oczywiście możliwość zrobienia czegoś pożytecznego dla lokalnej społeczności. Co zrobić, aby na taki wolontariat pojechać? Po pierwsze, znajdź dla siebie projekt. Tematyka projektów jest różnorodna, od ochrony środowiska i prac ogrodowych, po proste prace renowacyjne czy pracę z młodzieżą. Po drugie, znajdź organizację z Polski, która 'wyśle' cię na projekt. Po trzecie, zgłoś się do wybranej organizacji i wyraź chęć wzięcia udziału w projekcie. Dalsze informacje uzyskasz bezpośrednio od organizacji wysyłającej. Ważne, zwykle trzeba takiej organizacji wpłacić wpisowe, a jego wartość zależy od projektu. Ja w 2011 r. płaciłam 300 zł. 

To jest stary dworzec kolejowy, w remoncie którego brałam udział ;)
Polskie przydatne strony: workcamps.plevs.org.pl.

PRACA TYMCZASOWA

Ta opcja pozwoli ci dodatkowo coś zarobić. Ofert zbioru owoców sezonowych (najczęściej w lecie) oraz opieki nad dziećmi szukaj w Internecie. Nie podaję konkretnych linków, bo nie mam w tym temacie dużego doświadczenia i trudno byłoby mi polecić sprawdzone źródła. Zachęcam do samodzielnych poszukiwań i oczywiście ostrożności przy wybieraniu ofert.

Przydatne wskazówki:

How to live in Finland with low budget?
5 tips how to travel in Finland cheap

sobota, 23 sierpnia 2014

PFZ#8: Pelkäätkö lentämistä?

Pelkäätkö - 2 os. l.poj. od czasownika pelätä - bać się czegoś + sufiks pytający -
lentämistä - partitiivi od lentäminen - latanie; lentäminen to rzeczownik od czasownika lentää - latać.

Boisz się latać?

środa, 20 sierpnia 2014

PZF#7: Hyvää syntymäpäivää!


Hyvää - partitiivi od hyvä - dobry,
syntymäpäivää - partitiivi od syntymäpäivä - urodziny, dzień narodzin.

Czyli tak, jak Happy birthday! po angielsku :)

wtorek, 12 sierpnia 2014

Recenzja: "Czerwone jak krew" / S. Simukka

Królewna Śnieżka miała usta czerwone jak krew, cerę białą jak śnieg i włosy czarne jak heban. Salla Simukka, zainspirowana tą baśnią braci Grimm, stworzyła sensacyjną trylogię, której główna bohaterka, Lumikki, nie ma ze wspomnianą Śnieżką zbyt wiele wspólnego. Łączy je głównie imię, bo Śnieżka to po fińsku właśnie Lumikki. 

Lumikki Andersson, Szwedofinka, to 17-letnia licealistka. Wyprowadziła się z rodzinnego miasteczka by zamieszkać w ascetycznie urządzonej stancji w Tampere, gdzie chodzi do szkoły plastycznej. Lumikki jest typem samotnika, i choć trzyma się na uboczu, każdy ją zna. Lumikki nie daje się jednak zaszufladkować, jest "jak puzzel z innej układani - nie pasowała nigdzie, by wtopić się w każde tło".

W dzieciństwie prześladowały ją starsze dziewczyny. Lumikki nauczyła się bać, oswoiła swój strach. Nauczyła się być niewidzialną, zchodzić im z drogi, chować się. Do tej pory Lumikki nie chce za bardzo wyróżniać się z tłumu, chce być bezszelestna i trzymać się na dystans. "Najlepiej nie wnikać. (...) Nie wnikać, nie komplikować, nie wtykać nosa w cudze sprawy". Do czasu...

Pewnego zimowego poranka, jeszcze przed lekcjami, Lumikki odwiedza szkolną ciemnię. To taki jej rytuał, by móc się wyciszyć. Jednak tym razem coś jest nie tak. Dziewczyna zauważa, że na sznurkach w ciemni suszą się banknoty o wysokim nominale, z których ktoś próbował pozbyć się śladów krwi. Niespodziewane odkrycie nie daje Lumikki spokoju. Bohaterka postanawia wyjaśnić tę dziwną sprawę. Wkrótce okazuje się, że w całą sytuację zamieszana jest trójka uczniów z jej szkoły, w tym syn dyrektora oraz córka policjanta.
"Była sobie raz dziewczynka, która nauczyła się bać..."

Tak właśnie zaczyna się historia Lumikki, pierwsza z trzech części jej przygód. Z jednej strony wir zdarzeń, uwikładnie w niebezpieczne zdarzenia, ucieczka przed mafią i bal u rosyjskiego bossa, zabójstwa, z drugiej nurtujące wspomnienia z przeszłości, o których dziewczyna od dawna stara się zapomnieć, a to wszystko osadzone w surowym klimacie fińskiej zimy. 

Akcja powieści jest wartka, wszystko dzieje się w zawrotnym tempie, nie ma nudnych i przydługich opisów, zbędnych dialogów. Powieść wciągająca. Jedna z najlepszych książek, jakie ostatnio czytałam. Jest to powieść młodzieżowa, ale nie nawina. Salla Simukka sprawiła, że zaczęłam przekonywać się do powieści typu kryminał/sensacja i z niecierpliwością czekam na opis dalszych losów Lumikki. 

Salla Simukka, „Czerwone jak krew” (Punainen kuin veri), tłumaczenie: Sebastian Musielak, wydawnictwo: YA! 2014-04.

Książkę otrzymałam dzięki uprzejmości Grupy Wydawniczej Foksal. Kiitos!

Weź udział w konkursie na Facebooku i wygraj książkę. Szczegóły tutaj. Konkurs trwa do 22.08.2014.

czwartek, 24 lipca 2014

PFZ#6: Mitä aiot tehdä tänään?


Mitä - partitiivi od mikä - co
aiot - 2 os. l. poj. od czasownika aikoa zamierzać
tehdä - robić
tänään - dzisiaj.

Co zamierzasz robić dzisiaj?

poniedziałek, 21 lipca 2014

PFZ#5: Älä huuda mulle!


Älä - przeczący tryb rozkazujący, l. poj. - nie (rób czegoś)
huuda - twierdzący tryb rozkazujący, l. poj. od czasownika huutaa - krzyczeć [forma minä bez końcówki osobowej]
mulle - potoczna forma od minulle -allatiivi od słowa minä - tutaj: na mnie.

Nie krzycz na mnie!

poniedziałek, 14 lipca 2014

PFZ#4: Odottakaa minua!


Odottakaa - tryb rozkazujący w l. mn. od czasownika odottaa + partitiivi = czekać na kogoś, na coś
minua - partitiivi od minä (ja)

Czekajcie na mnie!

wtorek, 1 lipca 2014

PFZ#3: Pidän saunomisesta!

Pidän - czasownik pitää w 1.os.l.poj. + elatiivi = lubić coś
saunomisesta - rzeczownik saunominen (korzystanie z sauny, "saunowanie") w elatiivi. Saunominen to rzeczownik pochodzący od czasownika saunoa (korzystać z sauny, "saunować")

Lubię korzystać z sauny!

niedziela, 29 czerwca 2014

PFZ#2: Taivas on sininen ja valkoinen


Taivas - niebo
on - czasownik olla w 3. os. l.poj; jest
sininen - niebieski
ja - i
valkoinen - biały.

Niebo jest niebieskie i białe.

PFZ#1: Haluatko mennä uimaan?

PFZ = Przypadkowe Fińskie Zdania w obrazkach (publikacje również na FB)



haluatko - czasownik haluta (chcieć) w 2 os. l.poj. + partykuła pytająca 'ko'
mennä - (iść)
uimaan - tzw. 'kolmas infinitiivi' (3. bezokolicznik) w illatiivi od czasownika uida (pływać).

Chcesz iść pływać?

piątek, 27 czerwca 2014

Kącik muzyczny #1: HIM

Hei kaikille!

Co tam słychać? Bo tutaj zwykle słychać fińskie brzmienia. Tym wpisem otwieram nowy kącik muzyczny, czyli subiektywny przegląd tego, co w mojej biało-niebieskiej duszy gra. Muszę rozpocząć od zespołu, od którego wszystko się zaczęło, a zaczęło się to kilkanaście lat temu.

HIM (His Infernal Majesty) to moja pierwsza muzyczna styczność z Finlandią. Gdyby nie oni, prawdopodobnie nie zainteresowałabym się językiem fińskim i samym krajem. Panu Valo i spólce należy się ode mnie duże kiitos!

Zespół powstał w 1991 roku w Helsinkach. Jego założycielami był Ville Valo, Mikko Lindström (gitara)
i Pikko Paananen (bas). HIM zyskał rozgłos własną przeróbką utworu Chrisa Isaaka "Wicked Game", a jego wręcz flagowym kawałkiem jest znane "Join me".



HIM poznałam razem z płytą "Razorblade Romance", później przyszedł czas na "Greatest Lovesongs Vol. 666", czyli zupełnie niechronologicznie. HIM trafił w mój ówczesny gust muzyczny, a byłam wtedy w gimnazjum. Mogę nawet przypuszczać, że miał też wpływ na jego dalsze kształtowanie.

Do tej pory uważam te dwa wspomniane albumy za najlepsze w dyskografii zespołu, ze wskazaniem na album różowy ("RR"). To, co działo się później w twórczości zespołu za bardzo do mnie nie przemawiało. Stare, dobre czasy, skończyły się po "Deep Shadows and Brilliant Highlights", a sam love metal (bo tak HIM określa swój gatunek symbolizując go skrzyżowaniem pentagramu z sercem) kojarzy mi się bardziej z takimi utworami jak "For You" czy "Poison Girl", niż z tym, co HIM umieścił na płycie pt. "Love Metal". Wczesna twórczość zespołu toteksty o miłości, choć czasem zupełnie banalne i naiwne, ale ubrane w dobrze brzmiące charakterystyczne rockowe melodie i specyficzny wokal Ville (który w wersji fińskiej brzmi o wiele lepiej, ale o tym następnym razem).

Co obecnie dzieje się w z zespołem, tego za bardzo nie wiem. Ale sentyment pozostał i wiem, że jeszcze nie raz, włączę sobie którąś z ulubionych płyt, z których teksty pamiętam do dziś. Powspominam koncert, bo udało mi się być na ich występie w Polsce w 2001 roku. Wspomnienia z koncertu fantastyczne, zdjęcia takie sobie (głównie uwieczniłam na nich głowy ludzi stojących przede mną, a Ville i reszta, jeśli w ogóle udało mi się złapać w kadrze scenę, przypominają na nich raczej miniaturowe kukiełki...), a plakat, który kupiłam na imprezie, długo wisiał u mnie nad łóżkiem.





niedziela, 22 czerwca 2014

Matti, czyli stereotypowo o Finach

Zacharias Topelius, historyk i bajkopisarz, napisał pod koniec dziewiętnastego wieku Maamme kirja[1] (Księga naszego kraju), w której przedstawił personifikację wszystkich cech narodowych w postaci typowego Fina. Matti, bo tak ma na imię jego bohater, jest drwalem – odnosi się to do rolniczego charakteru fińskiego narodu. Z wyglądu odznacza się średnim wzrostem, barczystą budową ciała. Jest brunetem o szarych oczach, ma krzywy nos i cienkie usta. Jest sprawny fizycznie, zahartowany, nie boi się ciężkiej pracy. Główną cechą jego charakteru jest sisu. Matti, jest uparty i wytrzymały. Jest też nieśmiały. Chociaż w towarzystwie dobrych przyjaciół staje się pogodny i nawet żartobliwy, to zwykle jest milczący i melancholijny. Jest lojalny, nastawiony pokojowo, jednak, w razie potrzeby – staje się walecznym wojownikiem, który „broni swego kraju do ostatniej kropli krwi”[2]. Matti kroczy przez życie powolnym tempem, nigdzie się nie spieszy i często duma. Posiadając takie zalety, Matti jest skromny i nie wywyższa się nad innych. Topelius skwitował charakterystykę swojego narodu mówiąc: „Musimy być pokorni, pracowici, oszczędni i pojętni, aby nie musieć żebrać o niczyją łaskę. Ale to nie przeszkadza nam kochać swojego kraju bardziej niż jakiegokolwiek innego na świecie. To przecież nasz własny kraj, nasz dom. Do niego przywykliśmy od dzieciństwa. Żaden inny kraj nie odpowiada też naszemu temperamentowi”[3]. 

 
Pamiętać należy, że zarysowany przez Topeliusa obraz Fina pochodzi z XIX wieku i nie należy go ściśle odnosić do teraźniejszej rzeczywistości. Stworzony przez Topeliusa wizerunek Finów przedstawia ich w nieco idyllicznym świetne, a sama Finlandia, zwłaszcza w romantycznych opisach, bywa przedstawiana jako raj na ziemi. W tej wizji Fin opisywany jest jako zamknięty w sobie człowiek lasu, żyjący w swojej samotni z dala od ludzi, człowiek nienawykły i prosty.

To opisywanie Fina jako posiadającego „leśną mentalność”, usytuował Matti Peltonen obok obrazu Fina pijaka. Tak, jak pierwszy wizerunek odbierany jest jako pozytywny, tak drugi – negatywny. Skłonność do nadużycia alkoholu przez Finów wyróżnia ich na tle innych narodów. Mówi o tym powstała na początku XX wieku koncepcja zwana „the Finnish boozing mentality”[6], zgodnie z którą Finowie szukają w alkoholu jedynie upojenia, dlatego też częściej od przedstawicieli innych narodowości upijają się, a ponad to w stanie nietrzeźwym bywają bardzo agresywni. O skłonności tej wspomniał także Fonkowicz i oprócz wzorowych fińskich cech, wymienił wady – pijaństwo, nadmierną gwałtowność i skłonność do użycia siły[7].

Jednakże ta ciemna strona fińskości jest często pomijana i zostaje przyćmiona w świetle dobrych cech fińskich. Fińskość definiowana w sposób pozytywny, a więc w odniesieniu do mentalności „Fina z lasu”, milczącego melancholika z północy, a nie do awanturującego się pijaka, często potwierdzana jest na konkretnych przypadkach, osiągnięciach indywidualnych przedstawicieli kraju. Jak zauważył Peltonen, chodzi tu głównie o wybitne dokonania w dziedzinie sportu lub sztuki i dla przykładu przywołał Paavo Nurmiego, fińskiego lekkoatletę, wielokrotnego rekordzistę świata w biegach długodystansowych, Jeana Sibeliusa i architekta – Alvara Aalto[8]. Obraz Fina ewoluował nieco na przestrzeni zmieniających się czasów i warunków. „Dzięki dynamicznemu zetknięciu z międzynarodowym środowiskiem fińskość uwalnia się ze swego traumatycznego przywiązania do narodowych mitów rodem z przełomu wieków”[9], napisał Tom Sandqvist. Ów mit stworzony przez Topeliusa i „traumatyczne” przywiązanie się do niego było dla Finów jedynym sposobem utrzymania niegdyś odrębności i zbudowania własnej narodowej tożsamości. Nowe warunki rozwijającego się świata nakazały Finom uaktualnić obraz fińskości. Współcześnie panujące stereotypy wciąż prezentują Finów jako naród posępny, małomówny, skłonny do sięgania po alkohol. Jak w przypadku każdego innego stereotypu narodowego, trafność opisywanych przez nie nacji jest kwestią dyskusyjną. Podobieństwa Mattiego, którego scharakteryzował kilkaset lat temu Topelius, z obecnie panującym stereotypem fińskim, nie da się jednak przeoczyć.

Przypisy:
[1]Topelius Zacharias, Maamme kirja http://fi.wikisource.org/wiki/Maamme_kirja. [2] Cyt. za: Sandqvist Tom, „Różnorodna tożsamość. Konkretyzm jako przełom w fińskiej sztuce współczesnej”, w: Biuletyn historii sztuki, nr 3–4/2003, s. 438. [3] Tamże, s. 439. [4] Peltonen Matti, „Between Landscape and Language. The Finnish National Self–image in Transition”, w: Scandinavian Journal of History, t. 25, nr 4/2000, s. 265, [online] http://helda.helsinki.fi/handle/10224/4099. [5] Aura – rzeka w Turku, pierwszej stolicy Finlandii. [6] Peltonen, „Between Landscape…”, s. 265. [7] Fonkowicz Jerzy, O czym śpiewa kantele. Rzecz o Finlandii, Nasza Księgarnia, Warszawa 1976, s. 43. [8] Peltonen, „Between Landscape…”, s. 267. [9] Sandqvist, „Różnorodna…”, s. 437.

sobota, 3 maja 2014

Fiński - podstawowe zwroty




1
Hyvää huomenta / päivää / iltaa / yötä
Dzień dobry (rano / w dzień / wieczorem /
w nocy)
2
Näkemiin
Do widzenia
3
Nähdään
Do zobaczenia
4
Kuulemiin
Do usłyszenia
5
Terve / Moi / Hei / Moikka
Cześć
6
Hei hei! / Moi moi!
Pa pa!
7
Ei
Nie
8
Kyllä / Joo
Tak
9
Ehkä
Może
10
Kiitos / kiitti
Dziękuję / dzięki
11
Ei kestä!
Nie ma za co
12
Ole hyvä
Proszę
13
Anteeksi
Przepraszam
14
Olen pahoillani
Przykro mi
15
Ei se mitään
Nic nie szkodzi
16
- Mitä kuuluu?
Co słychać?
- Hyvää! Entä sinulle?
W porządku! A u ciebie
17
Miten menee?
Jak leci?
- Hyvin! Entä sinulla?
W porządku! A u ciebie?
18
En tiedä
Nie wiem
19
En ymmärrä
Nie rozumiem
20
Voisitko toistaa?
Mógłbyś (mogłabyś) powtórzyć?
21
Vähän hitaammin, kiitos!
Prószę mówić wolniej.
22
En puhu suomea / ruotsia
Nie mówię po fińsku / szwedzku
23
Puhutko sinä englantia / saksaa?
Mówisz po angielsku / niemiecku?
24
Kuka sinä olet?
Kim jesteś?
25
Mikä sinun nimesi on?
Jak masz na imię?
26
Olen Anna.
Jestem Anna.
27
Minun nimeni on Anna.
Mam na imię Anna.
28
Mistä sinä olet kotoisin?
Skąd pochodzisz?
29
Olen kotoisin Puolasta / Suomesta
Pochodzę z Polski / z Finlandii
30
Olen puolalainen / suomalainen
Jestem Polka(Polakiem) / Finka (Finem)
31
Hauska tutustua!
Miło cie poznać!
32
- Kuinka vanha sinä olet?
- Kaksikymmentä.
- Ile masz lat?
- 20.
33
Olen kaksikymmentä vuotta vanha.
Mam 20 lat.
34
Voisitko auttaa minua?
Mógłbyś (mogłabyś) mi pomóc?
35
Apua!
Pomocy!
36
Olen eksynyt.
Zgubiłam (zgubiłem) sie
37
Missä päin rautatieasema on?
Gdzie jest dworzec kolejowy?
Missä täällä olisi ruokakauppa / hotelli?
Gdzie jest sklep spożywczy/hotel?
38
Käänny oikealle / vasemmalle
Skręć w prawo / w lewo
39
Voisitko näyttää kartalla?
Mógłbyś (mogłabyś) to pokazać na mapie?
40
Paljonko  kello on?
Która jest godzina?
41
Kello on kuusi.
Jest szósta.
42
Mikä päivä tänään on?
Jaki jest dzisiaj dzień?
43
Tänään on maanantai.
Dzisiaj jest poniedziałek.
44
Paljonko tämä maksaa?
Ile to kosztuje?
45
Saisinko kupin kahvia.
Poproszę filiżankę kawy.
46
Haluaisin juoda olutta.
Chciał(a)bym napić sie piwa.
47
Kippis!
Na zdrowie (toast)
48
Minulla on jano / nälkä.
Chcę mi się pić / jeść.
49
Olen väsynyt.
Jestem zmęczona (zmęczony)
50
Olen sairas.
Jestem chory (chora)
51
Olen oikeassa / väärässä.
Mam rację / Mylę się.
52
Tupakointi kielletty
Palenie wzbronione
53
työnna / vedä
pchać / ciągnąć
54
Älä koske!
Nie dotykać!
55
Varo!
Uwaga!
56
auki / avoinna
otwarte
57
kiinni / suljettu
zamknięte
58
Tsemppiä! Onnea!
Powodzenia!
59
Suomi on kaunis maa.
Finlandia to piękny kraj.
60
Perkele!
Cholera!