niedziela, 31 stycznia 2016

PFZ: Olen huono kirjoittamaan kirjeitä.



Olen - 1 os. l. poj. od olla - być = jestem
huono - zły, słaby, kiepski
kirjoittamaan - 3. (kolmas) infinitiivi w illatiivi od czasownika kirjoittaa  - pisać; tutaj: w pisaniu
kirjeitä - partitiivi l.mn. od kirje - list.

Jestem kiepska w pisaniu listów.

Konstrukcja:
olla + przymiotnik (huono, hyvä, laiska, etc.) + 3. infinitiivi w illatiivi (-maan) + dopełnienie. 

Olen huono kirjoittamaan kirjeitä.
Hän on laiska opiskelemaan suomea.

czwartek, 21 stycznia 2016

Ei se haittaa!

Ei se mitään - Nic nie szkodzi / Nic się nie stało - w odpowiedzi na przeprosiny (dosłownie: to nic).

Ei se haittaa - Nie szkodzi (dosłownie: to nie przeszkadza).
haitata - przeszkadzać, utrudniać.

Älä ole huolissasi tästä! - Nie martw się o to!
Olla huolissa+sufiks posesywny + elatiivi - martwić się o coś

Sinun ei tarvitse pyytää anteeksi sitä. - Nie musisz za to przepraszać.

wtorek, 19 stycznia 2016

Strony, które przydadzą się w nauce


/wiktionary.org


Wiktionary (eng) - moim zdaniem najlepszy słownik fińsko-angielski (wersja polska jest uboższa). Jego zalety: etymologia wyrazu, odmiana szukanego słowa, informacja o występującej wymianie spółgłoskowej, często także przykładowe zastosowania słowa w zdaniach i wyjaśnienia jeśli ma ono kilka znaczeń, a do tego zwykle synonimy czy antonimy. Kolejną zaletą jest możliwość wyszukania słowa w dowolnej formie - nie trzeba głowić się nad formą podstawową danego wyrazu, można wpisać słowo już odmienione. Wiktionary określi, w jakim przypadku bądź w jakiej osobie i czasie odmieniony jest szukany wyraz i doprowadzi do jego formy podstawowej (tj. mianownika lub bezokolicznika).


/suomika.pl

Suomika - gramatyka, słownictwo, gramatyka i jeszcze więcej gramatyki (mnóstwo materiału). Po polsku i rzeczowo. A poza tym ciekawostki o języku i o tym, jak ułatwić sobie naukę (Skojarz słowo). Dodatkowo darmowe eLekcje oraz dostępne e-booki po przystępnych cenach.


Przykład sprawdzonego wpisu / lang-8


Lang-8 - miejsce na blogi, które można prowadzić w różnych językach, także w fińskim. Wpisy sprawdzane są i komentowane przez rodowitych Finów. 

/bab.la

bab.la zwroty - część serwisu bla.la, która oprócz zwrotów zawiera także słownik fińsko-angielski, narzędzie do odmiany czasowników. Najciekawsze są jednak dla mnie zwroty, pogrupowane według zagadnień tematycznych na działy: rekrutacja, język akademicki, język biznesu, korespondencja osobista, podróże oraz życie za granicą. Każdy zwrot tłumaczony jest na język fiński, a dołączone opisy wyjaśniają, czy jest  on formalny czy nieformalny oraz kiedy należy go zastosować.



/verkkotehtaviä

Verkkotehtäviä - zbiór linków do ćwiczeń online. Linki do ćwiczeń posegregowane są według poziomu znajomości języka (taso 1 - podstawowy, taso 4 - zaawansowany), a następnie według zagadnień. Strona  dostępna w języku fińskim.

sobota, 16 stycznia 2016

PFZ: Hän on aina myöhässä.


Hän - on/ona
on - 3 os. l. poj. czasownika olla - być
aina - zawsze, ciągle
myöhässä myöhä w inessiivi - późny; olla myöhässä - być spóźnionym.

On/a ciągle się spóźnia.

W przeciwieństwie do: Hän on aina ajoissa. - on/a jest zawsze na czas.

czwartek, 14 stycznia 2016

Anteeksi!

Sori!

Anteeksi! - Przepraszam

Pyytä anteeksi häneltä. - Poproś go o wybaczenie.
pyytää anteeksi + ablatiivi - przeprosić kogoś, prosić o wybaczenie.
Anna hänelle anteeksi! - Wybacz jej!
antaa anteeksi + allatiivi - wybaczyć komuś. 

Olen pahoillani siitä. - Przepraszam za to.
Olla pahoilla+sufiks posesywny + elatiivi = Przepraszam/jest mi przykro za coś/z powodu czegoś

Olemme pahoillamme sinun puolestasi.  - Współczujemy ci.
+ genetiivi + puolesta = współczuć komuś

Pahoitelen sitä. - żałuję tego.
pahoitella + partitiivi - żałować

Se oli minun syytäni. - To była moja wina.
syy - wina.

Mokasin taas! - Znowu nawaliłam!
mokata - (j. potoczny) popełnić błąd, nawalić.

Tein sen vahingossa - Zrobiłam to przez przypadek.
vahinko - szkoda, przypadek.
Se on suuri vahinko! - To wielka szkoda.

En tehnyt sitä tahallisesti - Nie zrobiłam tego celowo.
tahallinen - celowy.

Olin väärässä - Myliłam się.
väärä - błędny.

wtorek, 12 stycznia 2016

Wyzwanie grudniowe

Żeby formalności stało się zadość, to, co się zaczęło, trzeba też zakończyć. I jak wyzwanie listopadowe codziennej półgodzinnej nauki fińskiego zakończyło się sukcesem, poczuciem dumy i jakże sprawiedliwym zasłużeniem na Muminowy kubek, tak po grudniowym powinnam ten kubeczek chyba oddać ;) (ale nie oddam, bo kawa z niego smakuje lepiej, niż z wszystkich innych). 
Początek grudnia zapowiadał się jeszcze całkiem obiecująco, byłam wtedy jeszcze na fali listopadowego zwycięstwa. Im bliżej świąt, tym szybciej wyczerpywały się pokłady mojej systematyczności. Nie będę wszystkiego zwalać na leniwą atmosferę świąt i dni okołoświątecznych. Nie miałam nastroju do nauki i tyle. 

Zrobiłam sobie przerwę, która właściwie trwa do teraz. Przerywam ją czasem na napisanie maila, lekcje, czy ogólnie pojęte finolubne przeszukiwanie internetu. Jeden plus takiej przerwy jest taki, że zapomniałam o tym, jak bardzo nie lubiłam partitiivi monikko. Oswoiłam się z tym przypadkiem i chociaż nie znam wszystkich zasad na pamięć, to potrafię mniej więcej wykombinować, jak dane słowo w tej formie powinno wyglądać. Zwykle jestem blisko poprawnej odpowiedzi. Można powiedzieć, że już się z partitiivi monikko pogodziłam :)

Swoją drogą, gdyby moją naukę fińskiego przenieść na wykres, wyszłaby sinusoida. Są okresy wzmożonej systematyczności, a zaraz po nich przerwy, krótkie, długie, a nawet wieczne, po których zapominam mniej więcej połowę przerabianego ostatnio materiału. Ta jest zdecydowanie najkrótsza, bo w nowym tygodniu mam zamiar wrócić do bardziej systematycznej nauki. Nie wiem, czy uda mi się powtórzyć wynik z listopada, ale będę do niego dążyć. 

Niemniej jednak dziękuję Wam, że byliście ze mną także przy tym wyzwaniu. Mam nadzieję, że poszło Wam w grudniu lepiej, niż mi. Będziecie kontynuować? Oby!

poniedziałek, 11 stycznia 2016

PFZ: Kuka on sinun Tähtien sodan lempihahmosi?


Kuka = kto
on - 3. os. l. poj. czasownika olla - być = jest
sinun - genetiivi słowa sinä - ty = twój
Tähtien - genetiivi l.mn. tähti - gwiazda = gwiazd
sodan - genetiivi l. poj. sota - wojna = wojny; po fińsku Gwiezdne Wojny to Tähtien sota (czyli dosłownie "wojna gwiazd")
lempihahmosi = lempi - ulubiony, hahmo - bohater (w sensie "postać" - może być pozytywny lub negatywny; bohater w sensie pozytywnym - jak heros - to sankari), -si - sufiks dzierżawczy (twój).

Kto jest twoim ulubionym bohaterem Gwiezdnych Wojen?
Moim zdecydowanie Chewy!

Muuten, czyli przy okazji, najpopularniejsze cytaty z GW po fińsku, w tym "Minä olen isäsi"do poczytatnia tutaj :)

sobota, 9 stycznia 2016

Pytania o przyczynę

Miksi?

Mistä syystä?
syy - powód (ale też: wina)
Syy tähän on... - powodem tego jest...

Minkä takia?
genetiivi + takia + suffiks posesywny = z powodu czegoś/kogoś
Tämän takia. Sinun takiasi.

Kenen puolesta? 
genetiivi + puolesta (+ ew. suffiks posesywny) = za kogoś
Tein sen sinun puolestasi. - Zrobiłam to za ciebie.

Mitä varten?
partitiivi + varten = dla czegoś/kogoś
Tein sen sinua varten - Zrobiłam to dla ciebie.

piątek, 8 stycznia 2016

Co Gwiezdne Wojny mają wspólnego z Finlandią?!

A konkretnie, co wspólnego z Finlandią ma najnowszy epizod, The Force Awakens? 

1. Język kosmitów został stworzony przez fińską piosenkarkę Sarę Forsberg. Finka zyskała popularność dzięki serii filmików na YT poświęconym brzmieniom języków obcych. (czytaj więcej)



2. Dublerem Petera Mayhewa, odtwórcy Chewbacci, był fiński koszykarz Joonas Suotamo. Suotamo zastępował 71-letniego aktora w scenach wymagających większego wysiłku fizycznego. (czytaj więcej)

3. Jeden z głównych bohaterów ma na imię Finn ;) 


Olkoon Voima kanssasi!




czwartek, 7 stycznia 2016

Sposoby na zimę

Ostatnio docierają do mnie same mrożące krew w żyłach informacje na temat rekordów zimna notowanych ostatnio w fińskiej Laponii. Brr!

Gmina Muonio, gdzie osatnio odnotowano -40.7 stopnia

















Zamarzam na samą myśl, bo już przy obecnych zielonogórskich temperaturach sięgających około - 10 stopni, jest mi zdecydowanie za zimno. Zaczęłam się więc zastanawiać, jak oni sobie w tej Finlandii radzą? W końcu fińska zima musi być straszna. Nie dość, że termometry, jeśli nie zamarzły, często pokazują grubo ponad -25 stopni, to jeszcze te długie noce i ciągły niedobór słońca. Ja bym raczej tego nie zniosła, albo zniosłabym to bunkrując się w jakiejś saunie na całą zimę, kategorycznie odmawiając wyjścia na zewnątrz. Co innego Finowie. Oni, wiadomo, mają sisu, a poza tym, do takiego stanu rzeczy musieli przywyknąć. Życie w mroźnej Finlandii toczy się nawet przy rekordowych minusowych temperaturach. Ale, ale, jak oni to robią? :) Gdyby istniał jakiś poradnik przetrwania zimy (fińskiej i nie tylko), mógłby on wyglądać tak...



Ubierz się ciepło, pamiętaj o warstwach. Albo po prostu załóż wszystko, co masz w szafie :) Pamiętaj o czapce i rękawiczkach. Na buty załóż raki, żeby uchronić się przed poślizgami. Krótkie poradniki dla pań i (bardzo termo-odpornych) panów są do obejrzenia na Facebooku.

Jedz dobrze! W zimie potrzebujemy więcej energii, żeby przetrwać. Jedzenie powinno być sycące i rozgrzewające, a tutaj kilka przepisów na talviruoka. A, że warzyw mało, to witaminy i mikroelementy trzeba uzupełniać. Słońca też jak na lekarstwo, dlatego w północnej Europie suplementacja witaminy D to rzecz zupełnie standardowa.

Pij kawę, bo to napój popularny w Finlandii nie tylko zimą i pozwoli przetrwać ciemne, senne "dni".

Saunuj! Żeby się wygrzać i żeby się zahartować.

Łap endorfiny, ale te zdrowe, z ruchu! Popularne sporty zimowe - hokej, narty, snowboard, co kto woli. A dla tych, którzy lubią ciepełko, joga w saunie :)

Zadbaj o samochód, żeby nie utrudniać sobie życia, czyli odpowiednie ogumienie, zawsze naładowany akumulator i nagrzane rankiem auto gotowe do jazdy. O tym więcej informacji w jednym z odcinków Jazdy (nie) polskiej (prod. TvnTurbo).

Bądź widoczny na drodze, w końcu odblaski to fiński wynalazek. Przy okazji warto odnotować inne rozwiązanie drogowe, popularne także w Finlandii, które ułatwia pieszą komunikację w zimie - podgrzewane chodniki :) Eh, mieć takie w Polsce...

Polub zimę! Nie wierzę, że to piszę, bo ostatnio nie cierpię tej pory roku, ale uroku zimowym krajobrazom nie sposób odmówić. I reniferowe safari, polowanie na zorzę. Poza tym, gorąca czekolada z piankami nigdy nie smakuje tak dobrze, jak w zimie :) Przy okazji, ponoć taka prawdziwa gęsta gorąca czekolada w Finlandii nie jest bardzo znana. Uskomatonta!

PFZ: Hyytävä talvi tuli Lappiin.


Hyytävä - imiesłów od czasownika hyytää - mrozić, zamrażać = mrożąca
talvi = zima
tuli - 3. os. l. poj. w czasie przeszłym od czasownika tulla - przychodzić, nachodzić = nadeszła
Lappiin - illatiivi słowa Lappi - Laponia = do Laponii.

Mroźna zima nadeszła do Laponii.

sobota, 2 stycznia 2016

Fiński z Facebooka

Któż z nas nie zasiedzi się czasem na Facebooku, dryfując z jednego miejsa do drugiego, tak z godzinkę, albo i dwie? ;) Aby ten czas nie był czasem zupełnie straconym, można go połączyć z nauką fińskiego. Oto kilka wskazówek, jak uczyć się języka korzystając z Facebooka.



1. Używanie FB w wersji fińskiej - to sposób najprostszy, chociaż jednocześnie najtrudniejszy ;) O ile techniczna zmiana języka na fiński jest prosta, o tyle powrót do polskiego może być dla początkujących kłopotliwy. Dlatego też zamieszczam krótką instrukcję.

Jak zmienić język na fiński?

Wybierz: Ustawienia.
Z menu po lewej stronie wybierz: Język. Zmień na suomi. I gotowe :)

Ważniejsze! Jak z fińskiego wrócić na polski? :)

Wybierz Asetukset (ustawienia).

Z menu po lewej wybierz Kieli (język), Muokkaa (zmień), wybierz polski.

Chcąc nie chcąc, trzeba nauczyć się kilku słówek, by swobodnie z fińskiej wersji FB korzystać. Bardzo szybko ogarniemy kilka podstawowych słów i zwrotów. Poniżej wypisuję te zupełnie niezbędne, znajomość reszty przyjdzie z czasem.

Nawigacja
etusivu - strona główna,
etsi kavereita - szukaj znajomych; lisää kaveriksi - dodaj do znajomych,
uutiset - newsy, viestit - wiadomości, kuvat - zdjęcia, sivut - strony, ryhmät - grupy, keskustelu - chat,
Kirjaudu ulos - wyloguj się.

Akcja
Mitä mietit? - Co myślisz?
tykkää - polub; tykkää sivusta - polub stronę,
kommentoi - skomentuj,
jaa - udostępnij; jaa omalla aikajanallasi - udostępnij na własnej tablicy (po fińsku facebokowa tablica to aikajana); "sano tästä jotain..." - powiedz coś o tym... "kirjoita tälle sivulle" - napisz na tej stronie.
hetki sitten - chwilę temu,
julkaise - opublikuj post; post/wpis to po fińsku julkaisu,
poista - wykasuj,
peruuta - odrzuć.

2. Nastroje - czyli te małe buźki przy statusie. Po fińsku też jest ich mnóstwo, ale za to jak można sobie poszerzyć słownictwo :)

Przykładowe buźki.

3. Grupy językowe - to miejsca, gdzie można spędzić niekończące się godziny przeglądając posty innych uczestników (choć brak uporządkowania tematów bywa męczący). Jest to też dobre pogotowie językowe do nagłych gramatycznych (i nie tylko) przypadków. Moje ulubione grupy:

Język fiński i polski (grupa zamknięta) 
Let's learn Finnish language (grupa zamknięta)
I want to learn Finnish (grupa otwarta)

4. Obserwacja stron i fanpage'ów - ale nie tylko tych stworzych specjalnie do nauki. Ja polecam zwłaszcza te:

fragment profilu Elä hyvin... "Z dziecka, które dużo czyta, wyrośnie myśliciel" :)

Elä hyvin - naura usein - rakasta paljon - czyli "Żyj dobrze, śmiej się często, kochaj mocno" - fanpage z zabawnymi obrazkami i żartami po fińsku.

Juho opettaa sinulle puolaa - Juho nauczy Finów polskiego, a my sobie o tym poczytamy po fińsku ;)

Warto też oberwować fińskie profile dotyczące własnych zainteresować, np. fanpage poświęcone konkretnym sportom, zespołom albo gotowaniu czy sztuce. Czytanie pozwala oswoić się z językiem, więc czytajmy jak najwięcej!

piątek, 1 stycznia 2016

PFZ: Onko teillä uuden vuoden lupauksia?



Onko = on - 3 os. l. poj. od czasownika olla -być, + partykuła pytają -ko - czy
teillä - adessiivi od te - wy, dosłownie oznacza "na was"; konstrukcja teillä on oznacza "wy macie"
uuden - genetiivi od uusi - nowy
vuoden - genetivi od vuosi - rok
lupauksia - partitiivi l. mn. od lupaus - obietnica.

Czy macie jakieś noworoczne postanowienia? :) Może by tak systematyczna nauka fińskiego lub wyjazd do Finlandii?