sobota, 30 kwietnia 2016

Toukokuu

Maj w historii Finlandii

1 maja - Vappu

1 maja 1979 r. urodził się Pauli Rantasalmi, gitarzysta zespołu The Rasmus.
2 maja 1986 r. fiński kierowca Henri Toivonen i jego włoski pilot Sergio Cresto zgnięli w wypadku podczas Rajdu Korsyki. Po tej tragedii FISA podjęła decyzję o zlikwidowaniu Grupy B.
3 maja 1984 r. zmarł Kurt Martti Wallenius, generał i działacz prawicowy (ur. 1893).
5 maja 1989 r. Finlandia została przyjęta do Rady Europy.
6 maja 1877 r. zmarł Johan Runeberg, poeta, autor Maamme (ur. 1804).
10 maja 1875 r. urodził się nacjonalista Eugen Schauman (zm. 1904).
10 maja 1938 r. urodził się poeta i tłumacz Juha Vainio.
11 maja zmarł architekt i ikona fińskiego designu, Alvar Aalto (1976). A także urodzili się skoczkowie narciarscy Janne Ahonen (1977) i Arttu Lappi (1984), oraz Perttu Kivilaakso (1978), wiolonczelista i członek zespołu Apocalyptica.
12 maja 1806 r. urodził się Johan Wilhelm Snellman, polityk, Fennoman, propagator fińskości (zm. 1881). Tego samego dnia 1897 roku zmarła Minna Canth, pisarka i feministka.
13 maja 1848 r. odbyło się pierwsze publiczne wykonanie pieśni Maamme (obecnie hymn Finlandii).
15 maja 1918 r. zakończyła się wojna domowa w Finlandii.
19 maja 1983 r. urodził się Olli Herman, wokalista Reckless Love.
20 maja 2006 r. Lordi z piosenką "Hard Rock Hallelujah" wygrał w 51. edycji Eurowizji.
23 maja 1907 r. po raz pierwszy zebrał się fiński parlament, Eduskunta.
24 maja 1962 r. zmarł Eino Nieminen, fiński językoznawca, slawista, polonista (ur. 1891).
26 maja 1850 r. urodziła się malarka Amélie Lundahl (zm. 1914)
28 maja 1980 r. zmarł Rolf Nevanlinna, fiński matematyk (ur. 1895).
29 maja 1918 r. zatwierdzono flagę Finlandii.
30 maja 1966 r. urodził się rzeźbiarz Wäinö Aaltonen (zm. 1894).

Kalendarium na podstawie Wikipedii.


Fiński kalendarz na maj 2016 do pobrania tutaj:
tutaj

poniedziałek, 25 kwietnia 2016

5 stereotypów o Finach

Dzisiaj jest świetna okazja, by przyjrzeć się stereotypom. A to za sprawą 25 edycji akcji 'W 80 blogów dookoła świata', której tematem są właśnie stereotypy. Jakie opinie krążą po świecie o mieszkańcach Finlandii? Zebrałam te, jak mi się wydaje, najbardziej popularne. I gdyby tak wyobrazić sobie stereotypowego Fina, możnaby go opisać tak... (będzie to nieco uwspółcześniona wersja Mattiego opisywanego przez Topeliusa): ubrany w czarną skórę długowłosy blondyn (albo blondynka, chociaż tak jak w przypadku Mattiego, stereotypu zdają się generalnie dotyczyć mężczyzn), który, ciągle milcząc, smutnym spojrzeniem patrzy pod nogi, wychodząc chwiejnym krokiem z kolejnego baru. Stereotypy nie biorą tak zupełnie z powietrza i w każdym tkwi ziarneko prawdy. A jak jest w tym przypadku?

Heavy Metal

W żadnym innym kraju na świecie nie ma aż tylu zespołów metalowych co w Finlandii. To właśnie stamtąd pochodzą takie formacje jak Children of Bodom, Nightwish, Stratovarius, Sonata Arctica, Apocalyptica, Turisas, Moonsorrow... i można by tak wymieniać w nieskończoność. W 2012 na 100 tys. Finów przypadało ponad 50 metalowych kapel, co każde przypuszczać, że praktycznie każdy Fin jest zagorzałym fanem ciężkich brzmień (i to bez ograniczenia wiekowego). Podejrzewam, że dla wielu Finolubów to właśnie fiński metal stał się powodem uwielbienia tego kraju. Dla mnie tak!  

Czy faktycznie jadąc do Finlandii powinniśmy się wiec spodziewać, że wszyscy są tam fanami heavy metalu? Oczywiście, że nie. Nie samym metalem człowiek żyje i chociaż w dużych miastach pełno jest barów i miejsc wypełnionych ciężką muzyką, to fińskie odludzia brzmią fińskim tangiem, humppą lub po prostu ciszą.


Alkohol
W języku fińskim faktycznie istnieje coś takeigo jak kalsarikännit (oznaczające mniej więcej zamiar picia alkoholu w zaciuszu domowym w samej bieliźnie) oraz mnóstwo określeń na kaca. Nie bierze się to znikąd, ponieważ spożycie alkoholu jest w tym kraju faktycznie wysokie. Statystycznie jest jednak niższe, niż np. w Polsce.

Blond
Będąc w Finlandii lepiej zrezygnować z opowiadania żartów o blonynkach ;) Zgodnie z tą mapą, w 2014 ponad 60% Finów miało jasne włosy. To Finlandia typowana jest jako jedyny kraj, który za 200 lat będzie zamieszkały przez ostatnich naturalnych blondynów. Na ile można ufać takim statystykom i przewidywaniom, nie wiem. Wiem natomiast, że fiński blond to piękny kolor, który tak ładnie pasuje do jasnoniebieskich oczu. Według mnie to straszna szkoda, że tak wiele Finek zmienia swój naturalny blond na inny kolor :( 



Cisza

Finowie milczą, nie lubią rozmawiać i w ogóle są jacyś tacy gburowaci - to dość powszechna opinia. Z tego, co zdąrzyłam się zorientować, Finowie generalnie nie lubią takich pogawędek od niechcenia (przynajmniej w gronie nowopoznanych osób). W kraju, o tak surowym klimacie, liczy się konkret. I to pewnie dlatego język fiński jest tak  bardzo skondensowany ;) Mówi się, że Finlandia to kraj introwertyków, wycofanych i zawsze milczących, ale mi wydaje się, że Finowie nie znają pojęcia krępującej ciszy i po prostu nie mają potrzeby zapełniania jej byle paplaniną. To akurat w pełni rozumiem i pod tym względem sama przypominam stereotypowego Fina. Poza tym, jak to zwykle w przypadku introwertyków bywa, wcale nie są oni ciągle cisi i nieśmiali. Po prostu nie potrzebują takiej dawki interakcji społecznych jak ekstrawertycy, cenią sobie przestrzeń (też w kontekście kominikacyjnym, gdzie zawsze znajdzie się miejsce dla ciszy), i stają się bardziej otwarci dopiero po bliższym poznaniu. Przy okazji, znacie ten dowcip ten dowcip? "Czym się różni Fin introwertyk od Fina ekstrawertyka? Introwertyk podczas rozmowy patrzy na swoje buty, a ekstrawertyk - na buty swojego rozmówcy."

I, żeby nie było, gadatliwi Finowie też istnieją ;) Ale mam wrażenie, że oni sami lubią ten stereotyp zamkniętego w sobie cichego narodu. Często pojawia się on przecież w wytworach kultury (np. w filmach), a przecież one także wpływają na to, jaki obraz Finlandii maluje się poza jej granicami.

Smutek
Stereotypowy Fin jest ciągle smutny i nigdy się nie uśmiecha. Fakt, w Finlandii przez większość czasu brakuje słońca, zimy są ciemne i długie, a noc polarna, kaamos, trwa w Laponii nawet dwa miesiące. Nic więc dziwnego, że w krajach północnych odsetek samobójstw jest tak wysoki. Z drugiej strony, bycie, a raczej wyglądanie na "smutnego" czy w jeszcze inaczej - nie uśmiechanie się, niekoniecznie musi wynikać z depresji (Finowie mają przecież sisu i swoje sposoby na zimę), a może raczej z introwertyzmu i skrywania emocji w sobie lub zupełnie jeszcze czegoś innego. Kiedyś Janne Ahonen spytany o to, dlaczego podczas konkursu skoków ma taką smutną minę, odpowiedział, że przyszedł tam po to, by skakać, a nie żeby się uśmiechać!



Faktycznie w porównaniu do -stereotypowego- gorącego temperamentu Włochów, Finowie wydają się chłodni, zamknięci i wycofani. Ale nie dajmy się zwieść pozorom - pod tą lodową skorupą kryje się często dużo serdeczności, otwartości i przyjaźni. Mi fiński charakter, oprócz oczywiście wytrwałości i uporu zamkniętych w sisu, kojarzy się przede wszystkim ze stoickim spokojem. A może to też tylko stereotyp? :) 

W każdym razie, tak wygląda moja piątka największych stereotypów o mieszkańcach Finlandii. 
Co Wy dopisalibyście do listy? 

Jeśli macie ochotę poczytać więcej na temat fińskiego stereotypu, zapraszam do mojego poprzedniego wpisu o Mattim, postaci ucieleśniającej "typowe" fińskie cechy. 
A jeśli ciekawią Was stereotypy na temat innych narodowości oraz języków obcych, poczytajcie wpisy pozostałych uczestników akcji: 

Austria: Viennese breakfast - 5 faktów i mitów o Austrii
Chiny: Biały Mały Tajfun - 5 mitów o Chinach 
Gruzja: Gruzja okiem nieobiektywnym -  Najbardziej mylące stereotypy o Gruzji
Japonia: japonia-info.pl - Mity na temat języka japońskiego
Kirgistan: 
O języku kirgiskim po polsku - Językowe stereotypy o Kirgizach
Niemcy: Niemiecka Sofa - 5 niemieckich mitów i legend
Tanzania/Kenia: Suahili online - 5 mitów o Kenii i Tanzanii (i o Afryce w ogóle)
Wielka Brytania: 
Angielski c2 - Język prawdę Ci powie 
Język angielski dla każdego - 5 stereotypów o Anglikach
Włochy:

sobota, 9 kwietnia 2016

Hyvää suomen kielen päivää!

rys. Albert Edelfelt / Wikipedia
9 kwietnia to w Finlandii Dzień Języka Fińskiego. Dzień ten upamiętnia rocznicę śmierci Mikaela Agricoli (zm. w 1557). Ciekawostką jest, że 9 kwietnia to także dzień urodzin Eliasa Lönnrota (ur. w 1802), który też wkład w fińską kulturę miał nieoceniony. Ale wróćmy do Agricoli, bo to on jest dzisiaj postacią najważniejszą. 

W XIII wieku Szwecja zajęła terytoria fińskie zaczęła przeprowadzać różnego rodzaju reformy, mające na celu ujednolicenie nowo zdobytych terenów do reszty Królestwa – wprowadzono luteranizm, a oficjalnym językiem stał się język szwedzki, który upowszechnił się przede wszystkim wśród wyższych warstw społecznych. Jednak większość fińskich obywateli stanowili wówczas chłopi, którzy wciąż posługiwali się własnym językiem. Był to język fiński, w głównej mierze mówiony. Fińskie piśmiennictwo zaczęło rozwijać się dopiero w wieku XVI, właśnie za sprawą biskupa Mikaela Agricoli. Napisał on pierwszą książkę po fińsku Abckiria, stanowiącą połączenie elementarza i modlitewnika, a także jako pierwszy przetłumaczył na fiński Nowy Testament. 


Pierwsze wersy Abckiria brzmiały tak:
Oppe nyt wanha, ia noori, joilla ombi Sydhen toori.
Jumalan keskyt, ia mielen, iotca taidhat Somen kielen.

We współczesnym fińskim brzmią tak:
Ope nyt vanha ja nuori, joilla ompi sydän tuori.
Jumalan käskyt ja mielen, jotka taidat suomen kielen.

Cytaty pochodzą z tej strony, na której istnieje możliwość także odsłuchania czytanego tekstu. 

A w polskim tłumaczeniu mogłoby być tak:

Uczcie się starzy i młodzi, wy, serca świeżego.
Przykazań Bożych i Boskiej woli, byście poznali języka fińskiego. 

To oczywiście tylko moja interpretacja, żeby się rymowało. Dosłownie byłoby tak: "Ucz się teraz stary i młody, którzy macie serce świeże. Przykazań Bożych i woli, byście znali język fiński."

Zdecydowanie Agricoli należy się suuri kiitos za to, co zrobił. Zastanawiam się tylko dlaczego jednak nie wykorzystał okazji i jednak nie uprościł nieco gramatyki? 

Ale i tak, jak wiecie, uwielbiam fiński. O tym dlaczego, opowiada ten filmik: 


Koniecznie dajcie znać, czy macie tak samo :)

niedziela, 3 kwietnia 2016

10 Zalet Nordic Walkingu

Słońce wyszło, zrobiło się ciepło, czas ściągnąć kije z szafy i je (i siebie) przewietrzyć. Dzisiaj zaczęłam swój sezon na nordic walking. I tak podczas spaceru wpadł mi do głowy pomysł na ten post, który mam nadzieję, zachęci Was do tego sportu :)


1. Jest fiński.
A (prawie) wszystko, co fińskie, jest dobre. Nordic walking, po fińsku sauvakävely: sauvu - kijek, kävely - spacer. Powstał w Finlandii w latach 20. XX wieku po to, aby narciarze biegow mogli trenować przez cały rok, nawet wtedy, gdy nie ma śniegu (czyli w Finlandii przez jakieś dwa tygodnie? :p).

2. Nie jest skomplikowany.
Podstaw chodzenia można się bardzo szybko nauczyć. Najprościej ujmując, nordic walking to marsz, podczas którego po obu bokach trzymamy kijki, które na przemian ciągniemy i wbijamy w podłoże. Wystarczy lekcja z instruktorem albo kilkukrotne obejrzenie filmików instruktażowych jak chodzić (i jak nie chodzić).

3. Jest bezpieczny.
Ponieważ nie jest to sport bardzo intensywny (chyba, że w wersji dla sportowców), jest bezpieczny, nie obciąża kręgosłupa i stawów, nie grozi kontuzjami.

4. Jest odpowiedni dla każdego.
Nie ma ograniczeń wiekowych i aby zacząć nie jest wymagana wysoka kondycja fizyczna. W wersji rekreacyjnej nie jest aktywnością bardzo wysiłkową, dlatego nadaje się także dla leniuchów. Jest w sam raz dla osób, które nie lubią bardzo męczących aktywności, a chcą się jednak rozruszać.

5. Można chodzić zawsze i wszędzie.
Nordic walking można uprawiać przez cały rok i praktycznie wszędzie - w lasach, parkach, na wytyczonych szlakach, trasach, przy okazji podziwiać krajobrazy i cieszyć się kontaktem z naturą. Albo można też chodzić po chodnikach :)

6. Jest tani.
Pierwszy koszt to zakup kijków i zależnie od marki będzie on oscylował w granicach 30-100 zł, chyba, że zdecydujemy się od razu kupić oryginalne fińskie (wtedy kilkaset złotych). Ja swoje kupiłam w Lidlu (marka Crivit), kosztowały w granicach 75 zł. Są to najzwyklejsze kijki - istnieją też teleskopowe, z antywstrząsem i innymi bajerami. Ja jestem z tych swoich zadowolona.

Przydatna funkcja pozwalająca szybko uwolnić się od kikjów :)
Pamiętajcie, żeby kupić właściwe kijki, czyli specjalne do NW, nie do trekingu (te mają inne uchwyty i inne końcówki); i odpowiednio dobrać ich rozmiar do swojego wzrostu (można policzyć według wzoru: wzrost w cm x0.66 - dla uprawiających NW rekreacyjnie; lub x0.68 dla sportowców; albo dobrać kijek tak, by trzymając go wzdłuż ciała, łokieć tworzył kąt prosty). 
Warto zaopatrzyć się także w wymienne stopki, które są różne w zależności od tego, czy są przeznaczone do powierzchni utrwardzonych (chodnik, asfalt) czy miękkich (ścieżki w lesie, plaża). Czasem stopki lubią się gubić, więc warto mieć je w zapasie. Koszt pary to kilka złotych. I to tyle jeśli chodzi o podstawowe wyposażenie.

7. Jest lepszy niż zwykły marsz.
Lepszy, ponieważ o wiele bardziej angażuje mięśnie górnych partii ciała. Czyli rozruszamy więcej mięśni i spalimy więcej kalorii.

8. Jest dobrą wymówką.
Nie wiem, czy też tak macie, ale ja nie lubię szwędać się ot tak po prostu, bez celu. Wyprowadzam więc swoje kijki na spacer ;) Przynajmniej mam jakiś powód by ruszyć tyłek z domu. 

9. Odświeża umysł.
Jak każda aktywność fizyczna, pozwala przewietrzyć głowę i oderwać się od codziennego zgiełku. Lubię spacerować zwłaszcza w parku, gdzie faktycznie można się wyciszyć. I nie myśleć o niczym. No, chyba że o pomysłach na kolejne wpisy :)

10. Jest sportem towarzyskim.
Można chodzić w parach i większych grupach. Rekreacyjny NW chodzi się w tempie pozwalającym na swobodną rozmowę, można więc przy okazji poplotkować.

Kto się skusi?



piątek, 1 kwietnia 2016

Huhtikuu


Aki Kaurismäki / Mika Kojonkoski foto - cc: Soppakanuuna / Wikipedia





































Kwiecień w historii Finlandii 

1 kwietnia 2002 r. zmarł Simo Häyhä, fiński strzelec wyborowy (ur. 1905).
4 kwietnia 1957 r. urodził się Aki Kaurismäki, fiński reżyser filmowy.
6 kwietnia 1948 r. podpisano fińsko-radziecki układ o przyjaźni i pomocy wojskowej. 
9 kwietnia 1802 r. urodził się Elias Lönnrot, fiński poeta, etnograf, twórca Kalevali.
9 kwietnia 1557 r. zmarł Mikael Agricola, fiński duchowny protestancki, twórca literackiego języka fińskiego (ur. 1510). 
9 kwietnia to w Finlandii Dzień Języka Fińskiego.
13 kwietnia 1976 r. w wyniku eksplozji w fabryce amunicji w Lapua w Finlandii zginęło 40 osób.
19 kwietnia 1963 r. urodził się Mika Kojonkoski, fiński skoczek narciarski, trener.
20 kwietnia 1979 r. urodził się Jussi Hautamäki, fiński skoczek narciarski, starszy brat Mattiego. 
21 kwietnia 1992 r. zmarł Väinö Linna, fiński pisarz (ur. 1920).
25 kwietnia 1945 r. zakończyła się wojna lapońska.
26 kwietnia 1865 r. urodził się Akseli Gallen-Kallela, fiński malarz (zm. 1931).
27 kwietnia - Dzień Weterana.
27 kwietnia 1970 r. zmarł Ilmari Kianto, fiński pisarz (ur. 1874)


Kalendarz na kwiecień do pobrania (kliknij w obrazek :)):



Kalendarium na podstawie Wikipedii.