PFZ: Kuinka kauan ihminen selviää nukkumatta?

Kuinka - jak,
kauan - długo; kuinka kauan - jak długo,
ihminen - człowiek,
selviää - 3 os. l. poj. od czasownika selvitä - znosić, dać radę, ale też rozwiązać problem, rozjaśnić.
nukkumatta = 3. infinitiivi w abessiivi  od czasownika nukkua - spać. Przypadek abessiivi oznacza "brak czegoś"; nukkumatta = ilman unta - bez snu, bez spania.

Jak długo człowiek wytrzyma bez snu?

Maaliskuu

Marzec w historii Finlandii

3 marca 1945 r. Finlandia wypowiedziała wojnę III Rzeszy.

6 marca 1918 r. utworzono Fińskie Siły Powietrzne.

7 marca 1918 r. Niemcy i Finlandia zawarły traktat pokojowy i o przyjaźn (IWŚ).

8 marca 1894 r. urodził się Wäinö Aaltonen, fiński rzeźbiarz.

12 marca 1940 r. podpisano w Moskwie traktat pokojowy kończący wojnę zimową pomiędzy ZSRR a Finlandią. Oficjalnie datą zakończenia wojny jest 13 marca.

12 marca 1991 r. zmarł Ragnar Granit, fiński neurofizjolog i filozof, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.

15 marca 1907 r. roku rozpoczęły się w Finlandii wybory parlamentarne, w których kandydowały kobiety. Był to precedens na skalę światową.

17 marca 1862 r. uruchomiono linię kolejową Helsinki-Hämeenlinna.Była to pierwsza linia w historii Finlandii.

19 marca 1844 r. urodziła się fińska pisarka i feministka, Minna Canth (Dzień Minny Canth, Dzień Równouprawnienia)

19 marca 1884 r. zmarł Elias Lönnrot, fiński poeta, lekarz, twórca Kalevali.

25 marca 2001 r. Finlandia przystąpiła do Układu z Schengen.

26 marca 1640 r. roku Królowa Szwecji Krystyna Waza założyła uniwersytet w Turku.

29 marca 1809 r. roku terytoria fińskie przeszły pod panowanie Imprerium Rosyjskiego; powstało Wielkie Księstwo Finlandii.

(na podstawie Wikipedii)

Do pobrania fiński kalendarz na marzec 2016, tutaj


*

E-mocje po fińsku

SMSy wymyślono w Finlandii. W kraju, w którym nie stroni się od milczenia. Bo po co mówić, jeśli można do siebie napisać? I to tylko w 160 znakach. To się dopiero nazywa oszczędność słów. 

Jeszcze przed SMSami powstały emotikonki. Składające się ze zwykle trzech znaków buźki miały wyrażać emocje autora pisanej wiadomości. Obecnie powszechne jest także korzystanie z tzw. emoji. Już jakiś czas temu powstały specjalne, dedykowane Finlandii i Finom naklejki. Można powiedzieć, że te małe obrazki to zbiór symboli fińskości. Jest sauna (bo jakże by inaczej), jest sisu, jest renifer i niedźwiedź, śnieg, ciepłe skarpety, gorąca kawa i zimne, fińskie serce. Jest metalowiec w charakterystycznej dla siebie pozie, jest las - czyli w sumie taki trochę drugi fiński dom. Jest wygrana ze Szwecją w hokeja (Finowie tak kochają hokej - i wygrywać ze Szwecją pewnie też - że będą to rozpamiętywać chyba jeszcze przez kolejne ćwierćwiecze). Dalej, jest karelski pierożek i ciasteczko bożonarodzeniowe. Jest też ktoś, kto przymarzł językiem do słupa i ktoś, to wykrzykuje prkl! - na dwóch osobnych obrazkach, żeby była jasność.

Jest niezniszczalna Nokia i kalsarikännit. To ostatnie określa stan, w którym odmawiając wszelkiej innej aktywności, ma się zamiar zaszyć się w domu, napić alkoholu, robiąc to wszystko tylko w bieliźnie. I zdaje się, że to ta emotka wzbudziła najwięcej kontrowersji - czytając komentarze pojawiające się na Facebooku widziałam wiele wpisów, w których ludzie skarżyli się, że jest ona niepotrzebna, że przywołuje ciągle drażliwy dla Finów problem alkoholizmu. Z jednej strony rozumiem ten punkt widzenia. Z drugiej jednak, nie brałabym tego aż tak poważnie. Moim zdaniem twórcom chodziło raczej o podkreślenie fińskiej introwersji i pokazanie dystansu do siebie. W końcu nie każdy tak łatwo przyzna się, że w piątkowe wieczory zamiast wyjść gdzieś na imprezę, siedzi w domu w samych gaciach popijając cokolwiek z procentami.

Oprócz długowłosego metalowca, wśród emotek znalazły się także takie postacie jak Mikołaj i Matti Nykänen, legenda fińskich skoków narciarskich. Jest jeszcze kilka innych obrazków, zobaczcie sami (można je pobrać jako obrazki lub przez aplikacje na telefon). 

Muuten, gdybym używając emoji miała pokazać, czym według mnie jest Finlandia, pokazałabym ją tak:

/ xmas.finland.fi /

Kolejnym sposobem wyrażania emocji w sieci, a konkretniej na Facebooku, są tzw. reakcje. Ostatnia nowinka, która sprawia, że nie trzeba już ograniczać się tylko do kciuka w górę. Teraz można coś 'pokochać', zareagować śmiechem, zdziwieniem lub smutkiem. No chyba, żeby przyjąć wariant fiński, wtedy wybór byłby raczej skromny ;) Ale coś czuję, że nawet w Polsce taka reakcja z Perkele! miałaby spore powodzenie. 

/ funland /

PFZ: Ystäviä voi löytää monista paikoista.

Ystäviä
voi
löytää
monista
paikoista.

28. lutego: Dzień Kalevali

Obrona Sampo / Akseli Gallen-Kallela / Wikipedia

Elias Lönnrot (1802–1884) poeta, lingwista, lekarz. Zafascynowany fińskim folklorem wędrował po kraju, zwłaszcza po Karelii, będącej kolebką fińskiej tradycji. Zebrane tam (choć mówi się także, że część sam wymyślił) pieśni ludowe wydał w ich oryginalnym brzmieniu w 1835 roku – dzieło to zwane jest Starą Kalevalą. Nowa Kalevala, to, co obecnie funkcjonuje jako fiński epos narodowy, jest uzupełnioną i ujednoliconą wersją starego dzieła. Lönnrot przyczynił się znacząco do podkreślenia kulturowej odrębności Finów, którą dowodził powołując się na posiadanie własnej, oryginalnej mitologii.

Kalevala stanowiła sporą pożywkę dla kształtującego się w Finlandii nacjonalizmu, chociaż silniej zadziałała w XX wieku na inteligencję fińskojęzyczną, która ochoczo powracała do twórczości ludowej. Narodził się wówczas w sztuce nurt zwany karelianizmem, którego tematem przewodnim stały się motywy z Kalevali. I tak, w dziedzinie malarstwa do eposu chętnie nawiązywał Akseli Gallena-Kallela, w poezji - Eino Leino, a w muzyce - Jean Sibelius. Do dziś Kalevala jest źródłem niewyczerpalnych inspiracji również w sztuce współczesnej –  muzyce współczesnej (bardzo polecam wczesną twórczość zespołu Amorphis), filmie, komiksie. Fińskie firmy przyjmują nazwy związane z Kalevalą (np. Sampo), a sami Finowie noszą wciąż imiona rodem z tego eposu.

O samej Kalevali i jej oddziaływaniu na naród fiński, ciekawy artykuł napisał Łukasz Sommer: "Szamańska pieśń działacza" (Tygodnik Powszechny, nr 15/2003), tekst jest dostępny online.

Za Konsulatem Honorowym Republiki Finlandii w Toruniu, zapraszam również do wędrówki po wirtualnej Fińskiej Galerii Narodowej. No i oczywiście do lektury samego eposu!

+ Krótki filmik o Kalevali, po fińsku.

DIY: Prezent urodzinowy

Jak na Finoluba przystało, wtrącam swoje trzy niebiesko-białe grosze praktycznie wszędzie tam, gdzie to tylko możliwe. Nie inaczej było i w tym przypadku. Prezenty dostawać lubi chyba każdy, a te oryginalne to już na pewno, bo najbardziej zapamiętuje się przecież te niebanalne. Właśnie taki dodatkowy prezent stworzyłam z siskoni dla äitini :)
I nie omieszkałam swojego finolubnego akcentu wtrącić.

Prezent to zbiór pozytywnych myśli, inspirujących/śmiesznych cytatów. Co widać na załączonym obrazku, inspiracji szukałam także w mądrościach rodem z samej Doliny. 

Do jego wykonania potrzeba karteczek dowolnego rodzaju i pojemnika na ich przechowywanie. Każdy cytat jest zapisany na karteczce, którą później należy złożyć (lub zrolować, jak kto woli). Ilość karteczek jest oczywiście dowolna, ale ciekawym pomysłem jest to, by ta liczba coś oznaczała (np. wiek solenizanta). Samo wykonanie nie trwa długo - u mnie najbardziej czasochłonne okazało się wyszukanie odpowiedniej liczby cytatów... Kiedy wszystko jest gotowe, można taki słoik solenizantowi wręczyć, z zastrzeżeniem, że czyta tylko jedną karteczkę dziennie. Dzięki temu radość z prezentu trochę się w czasie przedłuży ;)