3.9.16

Recenzja: "Czarne jak heban" / Salla Simukka

Było "Czerwone", było "Białe", teraz czas na "Czarne". Ostatnia część młodzieżowej trylogii przenosi nas znów do Finlandii. Lumikki Andersson, główna bohaterka cyklu, jawi się teraz jakby bardziej dojrzała, odważniejsza. Kurz wcześniejszych wydarzeń opada, dziewczyna może odetchnąć. Jej życie prywatne nabiera tempa. Zakochuje się, zamieszkuje z chłopakiem. Ma nawet zagrać główną rolę w szkolnym spektaklu o, nomen omen, Królewnie śnieżce (Lumikki to po fińsku Śnieżka). Myślę, że Lumikki z poprzednich tomów by się na to nie zdecydowała.

Jednak kłopoty to specjalność Lumikki i jej życie nie może być zbyt proste. Na jaw zaczynają wychodzić rodzinne tajemnice, a dziewczyna pada ofiarą szantażu. Na szali stoi życie wielu osób, jeśli dziewczyna nie spełni żądań nieznajomego. Dręczona szantażem i tajemnicą przeszłości Lumikki jest na skraju załamania, ale za wszelką cenę chce dojść do prawdy i zdemaskować swojego prześladowcę.


Po raz kolejny Simukka serwuje czytelnikowi wartką akcje. Historia rozwija się tutaj dynamicznie i jest wciągająca. Muszę przyznać, że ten tom czytało mi się z lekkim oporem. Podczas gdy przez dwa poprzednie po prostu płynęłam wciągnięta w historię, tutaj polska narracja była trochę mniej "miękka" niż poprzednia. Różnica może nie była kolosalna, ale jednak coś mnie przy czytaniu "uwierało". Jak się okazało, tom 3 na polski przełożyła Edyta Jurkiewicz-Rohrbacher, a nie jak poprzednio - Sebastian Musielak. Najbardziej do gustu mi tom 1, drugi był ok, natomiast tom 3 podobał mi się najmniej. Być może jest to też w pewnym stopniu zasługa tłumaczenia. Wydaje mi się, że dla zachowania ciągłości dobrze by było, gdyby jeden tłumacz objął pieczę nad całością trylogii.

Niemniej książka, a może nawet cała trylogia o Lumikki, jest na pewno warta uwagi. Akcja na przestrzeni wszystkich trzech tomów jest wartka i intrygująca. Simukka pisze dla młodzieży, więc miłośnicy typowych – ciężkich i mrocznych skandynawskich kryminałów, mogą się nieco rozczarować. Natomiast ci, tak jak ja ;), którzy wolą lekkie lektury, powinni rozważyć tę trójkolorową serię jako ciekawą propozycję.

Książkę otrzymałam dzięki uprzejmości Grupy Wydawniczej Foksal. Kiitos!

11.6.16

Sauna!





saunoa - saunować (czasownik)
kiuas - piec 
saunoja - korzystający z sauny
lämmin ‎- lämpimämpi - lämpimin - ciepły, cieplejszy, najcieplejsz

saunominen - saunowanie (rzeczownik)
löylyt - 'kąpiele' w saunie - saunowanie
jäähy - moment na ochłodzenie

savusauna - sauna dymna, z tradycyjnym piecem narzewanym drewnem
sähkösauna - sauna elektryczna, z nowoczenym piecem elektrycznym

löylyhuone - pokój parowy (tam, gdzie jest piec)
pesuhuone - pokój (np. z prysznicem) gdzie można się umyć przed, po i w trakcie saunowania 
pukuhuone - pokój do przebrania się

lauteet - ławki
löyly - duch sauny, para wydobywająca się po zalaniu gorących kamieni wodą
löylykauha - drewniana łycha do nabierania wody
löylyvesi - woda przeznaczona do polewania gorących kamieni
pefletti - kawałek miękkiego materiału (np. z pianki albo papieru)  układany na ławkach w saunie, żeby na nim usiąść 
vihta/vasta - brzozowe witki używane do chłostania, aby m.in pobudzić krążenie

löylymies - zagorzały wielbiciel sauny
löylynlyömä - kolokwialnie głupi lub zwariowany (dosłownie taki, którego 'uderzyło' gorąco sauny)
saunatonttu - saunowy elf pilnujący, aby każdy się dobrze zachowywał się w saunie

kuuma - kuumempi - kuumin - gorący, gorętszy, najgorętszy
viileä ‎- viileämpi - viilein - chłodny, chłodniejszy, najchłodniejszy
kylmä - kylmempi - kylmin - zimny, zimniejszy, najzimniejszy

Kylmästä lämpimään, lämpimästa kylmään - z zimnego do ciepłego, z ciepłego do zimnego.

Pidätkö saunomisesta?

5.5.16

PFZ: Haluaisin muuttaa toiseen maahan.



Haluaisin - tryb przypuszczający 1 os. l. poj. czasownika haluta - chcieć = chciał(a)bym.
muuttaa - przeprowadzić się, też: zmieniać.
toiseen - illatiivi słowa toinen - drugi, inny = do drugiego
maahan - illatiivi słowa maa - kraj = do kraju.

Chciał(a)bym się przeprowadzić do innego kraju.

Huom!
- muuttaa maasta toiseen - chcę się wyprowadzić z kraju do innego.
- maa - słówko odmienione w przypadkach lokatywnych wewnętrznych (maassa, maasta, maahan) oznacza "kraj"; natomiast w przypadkach lokatywnych zewnętrznych (maalla, maalta, maalle) oznacza "wieś" :)

1.5.16

Słówka związane z vappu

sima & tippaleipä cc by mako, teekkarilakki cc by Ville Vesterinen / en.wikipedia.org

Vappu - zdrobnienie imienia Valpuri, fińskiego odpowiednika imienia Walburga.
vappu - noc z 30 kwietnia na 1 maja, celebracja nadejścia wiosny, połączona z obchodami dnia pracy, święto studentów (więcej o tym napisała GRH Suomen Armeija).
sima - napój na bazie cytryn, rodzynek, cukru i drożdży. Ulega delikatnej fermentacji, więc zawiera odrobinę alkoholu (instukcja produkcji tutaj po angielsku).
tippaleipä - smażone na głębokim tłuszczu ciasteczko o charakterystycznym i łatwo rozpoznawalnym kształcie (przepis na Fińskich Smakach po polsku).
teekkarilaaki - czapka studenta politechniki/uczelni technicznej.
makkara - kiełbasa.
kokko - ognisko, które podczas vappu osiąga wyjątkowo wielkie rozmiary.
ilmapalloja - balony, których nie brakuje na ulicach fińskich miast podczas vappu.
kippis - toast: na zdrowie!

30.4.16

Toukokuu

Maj w historii Finlandii

1 maja - Vappu

1 maja 1979 r. urodził się Pauli Rantasalmi, gitarzysta zespołu The Rasmus.
2 maja 1986 r. fiński kierowca Henri Toivonen i jego włoski pilot Sergio Cresto zgnięli w wypadku podczas Rajdu Korsyki. Po tej tragedii FISA podjęła decyzję o zlikwidowaniu Grupy B.
3 maja 1984 r. zmarł Kurt Martti Wallenius, generał i działacz prawicowy (ur. 1893).
5 maja 1989 r. Finlandia została przyjęta do Rady Europy.
6 maja 1877 r. zmarł Johan Runeberg, poeta, autor Maamme (ur. 1804).
10 maja 1875 r. urodził się nacjonalista Eugen Schauman (zm. 1904).
10 maja 1938 r. urodził się poeta i tłumacz Juha Vainio.
11 maja zmarł architekt i ikona fińskiego designu, Alvar Aalto (1976). A także urodzili się skoczkowie narciarscy Janne Ahonen (1977) i Arttu Lappi (1984), oraz Perttu Kivilaakso (1978), wiolonczelista i członek zespołu Apocalyptica.
12 maja 1806 r. urodził się Johan Wilhelm Snellman, polityk, Fennoman, propagator fińskości (zm. 1881). Tego samego dnia 1897 roku zmarła Minna Canth, pisarka i feministka.
13 maja 1848 r. odbyło się pierwsze publiczne wykonanie pieśni Maamme (obecnie hymn Finlandii).
15 maja 1918 r. zakończyła się wojna domowa w Finlandii.
19 maja 1983 r. urodził się Olli Herman, wokalista Reckless Love.
20 maja 2006 r. Lordi z piosenką "Hard Rock Hallelujah" wygrał w 51. edycji Eurowizji.
23 maja 1907 r. po raz pierwszy zebrał się fiński parlament, Eduskunta.
24 maja 1962 r. zmarł Eino Nieminen, fiński językoznawca, slawista, polonista (ur. 1891).
26 maja 1850 r. urodziła się malarka Amélie Lundahl (zm. 1914)
28 maja 1980 r. zmarł Rolf Nevanlinna, fiński matematyk (ur. 1895).
29 maja 1918 r. zatwierdzono flagę Finlandii.
30 maja 1966 r. urodził się rzeźbiarz Wäinö Aaltonen (zm. 1894).

Kalendarium na podstawie Wikipedii.


Fiński kalendarz na maj 2016 do pobrania tutaj:
tutaj