15.2.16

Idiomy, przysłowia i powiedzenia

Zainspirowana pewnym filmikiem, w którym Amerykanim próbuje odgadnąć znaczenia fińskich idiomów, postanowiłam poruszony temat nieco zgłębić. 


Polskojęzycznych źródeł jest niestety jak jak na lekarstwo, ale za to znalazłam kilka pokaźnych zbiorów idiomów, przysłów i powiedzonek z tłumaczeniami na angielski. Przeglądając dostępne materiały, od razu w oczy rzuca się rzywiązanie Finów do natury i sauny (jakżeby inaczej... ;)). Niektóre idiomy są zupełnie dziwaczneheittää yrjöt - co po polsku znaczy dosłownie 'rzucać Jerzymi' (Yrjö to fiński odpowiednik Jerzego), a przenośnie oznacza 'wymiotować'; śmieszne: olla kuin perseeseen ammuttu karhu - być jak niedźwiedź postrzelony w tyłek (tłumaczy się samo przez się); dobrze znane też w j. polskim lub podobne np.;

Ei yksi pääsky kesää tee - [dosł.] jedna jaskółka nie czyni lata -> [pl] jedna jaskółka wiosny nie czyni
Hädässä ystävä tunnetaan - w potrzebie poznaje się przyjaciela -> prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie.
Parempi pyy pivossa kuin kaksi oksalla - lepszy jarząbek w dłoni niż dwa na gałęzi -> lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu.
Takoa silloin kun rauta on kuuma - kuj wtedy, gdy żelazo gorąbe -> kuj żelazo, póki gorące.
Aikainen lintu madon nappaa - wczesny (poranny) ptak łapie robaka -> kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje
Tappaa kaksi kärpästä yhdellä iskulla - zabić dwie muchy jednym uderzeniem -> upiec dwie pieczenie na jednym ogniu. 

Moje ulubione, często powtarzane na lekcjach fińskiego. Dosłownie - jestem na podwórku... tzn. jestem zdezorientowana i nie rozumiem.

Jeśli jesteście ciekawi i chcecie więcej, odsyłam do tych źródeł:

* tłumaczenia na polski *

* tłumaczenia na angielski *

14.2.16

14. lutego: Ystävänpäivä

Walentynki, Dzień Zakochanych. Z tym powszechnie kojarzy się dzień 14. lutego. W Finlandii jest to także dość wyjątkowa data, z tym, że celebruje się tam przyjaźń. Kartki z życzeniami, słodkości i drobne upominki wręcza się więc nie tylko swoim drugim połówkom, ale także przyjaciołom i znajomym. 

Przy tej okazji dziękuję Wam, Finolubom, Czytelnikom bloga i facebookowym Lubicielom, za to, że jesteście :)
Hyvää Ystävänpäivää!

10.2.16

PFZ: Mikä tekee sinut onnelliseksi?



Mikä = co,
tekee - 3 os. l. poj. od czasownika tehdä - robić,
sinut - akkusatiivi od sinä - ty = cię/ciebie,
onnelliseksi - translatiivi od onnellinen - szczęśliwy.

Dosłownie: Co robi cię szczęśliwym? = Co sprawia ci szczęście?


7.2.16

Skąd w fińskim tyle świń?!

Nie to, że fińska gramatyka podkłada mi ciągle świnie. Ostatnio moja "nauka" fińskiego polega na oglądaniu fińskojęzycznego Youtube'a. Tak, lepsze to niż nic. Jedna rzecz mocno mnie zadziwiła - dość często pojawiające się w wypowiedziach słowo sika, czyli świnia (Uwaga! Nie czytamy tego słowa jak polskie "sika" ;) i nie zmiękcza s)
Myślę sobie, o co chodzi? Świnia zwykle nijak pasowała do kontekstu, zaczęłam więc powątpiewać w moją zdolność słyszenia i rozumienia fińskiego ze słuchu. Okazało się, że niepotrzebnie! Otóż sika używane w języku potocznym jako przedrostek ma znaczenie inne niż to sympatyczne zwierzątko. Sika, jako prefiks, wzmacnia znaczenie słowa, przed którym stoi, znaczy więc mniej więcej tyle co "bardzo", "niezwykle", "zupełnie". I tak powstają wyrażenia typu: sikahyvä, sikasiisti, sikahieno, sikatylsä.... Dla mnie, miłośniczki świn, świnek i prosiaczków (a prosiaczek po fińsku to possu lub porsas), to na prawdę super sprawa :o) Swoją drogą zastanawiam się jaka jest geneza tego prefiksu i dlaczego akurat świnia?!


Niestety nie udało mi się tego jeszcze ustalić. Ale szukając informacji na temat roli świni w języku fińskim, dowiedziałam się jeszcze kilku ciekawostek. Istnieje coś takiego jak siansaksa - czyli dosłownie "j. niemiecki świni", a oznacza język obcy, który jest niezrozumiały, brzmi dziwnie, albo bełkot, niezrozumiałą lub niepoprawną mowę. Często mam wrażenie, że mój fiński to trochę taki siansaksa. No, ale skoro to język świń, jest mi z tego powodu zdecydowanie mniej przykro ;)

Świnia występuje też w powiedzeniu Älä osta sikaa säkissä - to odpowiednik polskiego "Nie kupuj kota w worku!". A świnka skarbonka to säästöpossu - säästö - oszczędność, pochodzi od czasownika säästää.

Sika jest to też pejoratywne i kolokwialne określenie policjanta albo osoby niechlujnej. Tę drugą można też określić mianem prosiaka - possu lub porsas. Syödä kuin sika, dokładnie tak jak w polskim zwrocie znaczy "jeść jak świnia". 

Świnie i prosiaki kojarzą się z bałaganiem, więc na koniec podrzucam Wam jeszcze sympatyczną bajkę o świńskiej rodzince, Mikä sika-sotku! Bajka oczywiście z morałem. Miłego czytania! 

P.S. Jeśli wiecie coś na temat pochodzenia prefiksu sika w języku potocznym, dajcie znać mi znać. Będę sika kiitollinen.

31.1.16

PFZ: Olen huono kirjoittamaan kirjeitä.



Olen - 1 os. l. poj. od olla - być = jestem
huono - zły, słaby, kiepski
kirjoittamaan - 3. (kolmas) infinitiivi w illatiivi od czasownika kirjoittaa  - pisać; tutaj: w pisaniu
kirjeitä - partitiivi l.mn. od kirje - list.

Jestem kiepska w pisaniu listów.

Konstrukcja:
olla + przymiotnik (huono, hyvä, laiska, etc.) + 3. infinitiivi w illatiivi (-maan) + dopełnienie. 

Olen huono kirjoittamaan kirjeitä.
Hän on laiska opiskelemaan suomea.

21.1.16

Ei se haittaa!

Ei se mitään - Nic nie szkodzi / Nic się nie stało - w odpowiedzi na przeprosiny (dosłownie: to nic).

Ei se haittaa - Nie szkodzi (dosłownie: to nie przeszkadza).
haitata - przeszkadzać, utrudniać.

Älä ole huolissasi tästä! - Nie martw się o to!
Olla huolissa+sufiks posesywny + elatiivi - martwić się o coś

Sinun ei tarvitse pyytää anteeksi sitä. - Nie musisz za to przepraszać.