 |
| rys. Albert Edelfelt / Wikipedia |
9 kwietnia to w Finlandii Dzień Języka Fińskiego. Dzień ten upamiętnia rocznicę śmierci Mikaela Agricoli (zm. w 1557). Ciekawostką jest, że 9 kwietnia to także dzień urodzin Eliasa Lönnrota (ur. w 1802), który też wkład w fińską kulturę miał nieoceniony. Ale wróćmy do Agricoli, bo to on jest dzisiaj postacią najważniejszą.
W XIII wieku Szwecja zajęła terytoria fińskie zaczęła przeprowadzać różnego rodzaju reformy, mające na celu ujednolicenie nowo zdobytych terenów do reszty Królestwa – wprowadzono luteranizm, a oficjalnym językiem stał się język szwedzki, który upowszechnił się przede wszystkim wśród wyższych warstw społecznych. Jednak większość fińskich obywateli stanowili wówczas chłopi, którzy wciąż posługiwali się własnym językiem. Był to język fiński, w głównej mierze mówiony. Fińskie piśmiennictwo zaczęło rozwijać się dopiero w wieku XVI, właśnie za sprawą biskupa Mikaela Agricoli. Napisał on pierwszą książkę po fińsku Abckiria, stanowiącą połączenie elementarza i modlitewnika, a także jako pierwszy przetłumaczył na fiński Nowy Testament.
Pierwsze wersy Abckiria brzmiały tak:
Oppe nyt wanha, ia noori, joilla ombi Sydhen toori.
Jumalan keskyt, ia mielen, iotca taidhat Somen kielen.
We współczesnym fińskim brzmią tak:
Ope nyt vanha ja nuori, joilla ompi sydän tuori.
Jumalan käskyt ja mielen, jotka taidat suomen kielen.
Cytaty pochodzą z tej strony, na której istnieje możliwość także odsłuchania czytanego tekstu.
A w polskim tłumaczeniu mogłoby być tak:
Uczcie się starzy i młodzi, wy, serca świeżego.
Przykazań Bożych i Boskiej woli, byście poznali języka fińskiego.
To oczywiście tylko moja interpretacja, żeby się rymowało. Dosłownie byłoby tak: "Ucz się teraz stary i młody, którzy macie serce świeże. Przykazań Bożych i woli, byście znali język fiński."
Zdecydowanie Agricoli należy się suuri kiitos za to, co zrobił. Zastanawiam się tylko dlaczego jednak nie wykorzystał okazji i jednak nie uprościł nieco gramatyki?
Ale i tak, jak wiecie, uwielbiam fiński. O tym dlaczego, opowiada ten filmik:
Koniecznie dajcie znać, czy macie tak samo :)
